विपद्मा काम लाग्यो बालकोष

<p><b>माघ २५, बझाङ । </b>बचत गर्न भनेर बाठपाला प्राथमिक विद्यालय तलकोटमा अध्ययनरत छोरीले १० रुपैयाँ माग्दा बुबा महाविरे सार्कीलाई अनौंठो लागेको थियो । दश रुपैयाँ बचत गरेर के होला र ? भन्ने सोचेका उनले छोरीको ढिपी पूरा गर्न दिएको सो पैसा आपतमा काम लागेको छ ।&nbsp;<br></p><p>करिश्मा जस्तै सो विद्यालयमा अध्ययनरत ११० छात्र÷छात्राले गरेको बचत अहिले कोभिड– १९ का विपतमा सुरक्षित तरिकाले विद्यालय सञ्चालन गर्न काम लागेको छ । गाउँपालिकामा अन्य विद्यालय बन्द रहेका बेला पनि सञ्चालनमा रहेको सो विद्यालयमा पढ्ने विद्यार्थीलाई कोरोनाको डर छैन ।&nbsp;</p><p>बालबालिकाले स्थापना गरेका बालकोषमा जम्मा&nbsp; रकमले कोभिड सुरक्षाको लागि आवश्यक मास्क, स्यानिटाइजरलगायत कोभिड सुरक्षा सामग्री किनेर विद्यालय निर्बाध सञ्चालन भएको छ । कोराना महामारीका कारण गतचैतदेखि बन्द भएका तलकोट गाउँपालिकाका विद्यालय गतअसोजमा खुले । विद्यालय खुले पनि कोरोनाको जोखिम कायमै थियो । यद्यपि विद्यार्थीसँग डराइडराइ स्कुल जानुको विकल्प थिएन । कतिपय विद्यालय महामारीको डरका कारण अझै राम्रोसँग सञ्चालन हुनसकेका छैनन् ।</p><p>सो प्राविमा पनि शुरुका केही दिन यस्तै समस्या भयो । कक्षा ५ मा अध्ययनरत बाल क्लबका अध्यक्ष राकेश सार्कीले भन्नुभयो “चार पास भएर ५ कक्षामा गएकोमा मनमा खुशी त थियो ।&nbsp; कोराना लागेर मान्छे मरिरहेको खबर रेडियोमा सुन्दा स्कुल जान डर पनि लाग्थ्यो ।”&nbsp; उहाँले कोरोनाका डरले&nbsp; धेरै विद्यार्थी विद्यालय आउन छोडेपछि शिक्षक र बालक्लबले सल्लाह गरेर कोषको रकमबाट कोभिड सुरक्षा सामग्री किन्ने निर्णय गरेको बताउनुभयो ।</p><p>कोषमा जम्मा भएको करिव ११ हजारले विद्यार्थीलाई ६ महिनासम्म पुग्ने गरी मास्क, स्यानिटाइजर&nbsp; खरीद गरियो । प्रत्येक विद्यार्थीले मास्क लगाउन थाले र जोखिमपूर्ण अवस्थामा स्यानिटाइजर प्रयोग गर्न थालेपछि सबै जना ढुक्क भएर स्कुल जान थालेको कक्षा ५ मा अध्ययनरत छात्रा बन्दना सिंहले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो “बालक्लबले मास्क र स्यानिटाइजर दिएपछि स्कुल नआउने पनि ढुक्क भएर स्कुल आउन थाले । अहिले हामीलाई कुनै डर छैन ।”</p><p>अहिले विद्यार्थीमा सरसफाइ गर्ने बानीको विकास हुनुको साथै विद्यालय आउदा माक्स लगाएर आउने र विद्यालयमा स्यानिटाइजर लगाई कक्षा कोठाभित्र जाने गरेको उहाँले बताउनुभयो । २०७५ साल वैशाखबाट यहाँका विद्यार्थीले बालकोषको रुपमा मासिक १० रुपैयाँ जम्मा गर्न थालेका थिए । गैरसरकारी संस्था एकीकृत विकास समाज नेपाल (आइडिएस) को सहजीकरणमा बालक्लब गठन गरेर कोषको शुरुआत भएको थियो । कोषमा जम्मा भएको रकमले बालबालिकालाई विद्यालयमा आउने ससाना समस्याको समाधान गर्न सहयोग गर्ने उद्देश्य राखिएको थियो ।&nbsp;</p><p>बाल क्लबमा आवद्ध विद्यार्थीलाई सरसफाइसम्बन्धि सचेतना जगाएर उनीहरुमार्फत समुदायमा सरसफाइ अभियान चलाउनका लागि यस्तो गरिएको थियो । अभिभावक महाविरे सार्कीले भन्नुभयो, “१० रुपैयाँले के गर्ने होलान भन्ने ठानेको थिएँ ।&nbsp; अहिले त्यही रकम आपत्मा काम लागेको छ ।&nbsp; सबै भन्दा ठूलो कुरा हामीले सरसफाइ गर भनेर सिकाउनुपर्ने बच्चा उल्टै हामीलाई सरसफाइ गर्न सिकाउछन् ।&nbsp; बच्चाहरुमा आएको परिर्वतन देखेर खुशी लागेको छ ।”</p><p>संस्थाले यहाँका शिक्षक तथा बालक्लबमा आवद्ध विद्यार्थीलाई सरसफाइसम्वन्धि नियमित सचेतना कार्यक्रमपछि समुदाय सरसफाइमा पनि राम्रो प्रभाव परेको छ । महिनामा एक पटक आइडिएसले सरसफाइ सचेतना कार्यक्रम गर्ने गरेको छ । यसले विद्यार्थीको बानीमा धेरै परिर्वतन भएको छ । विद्यालयका प्रधानाध्यापक वसन्त विकले भन्नुभयो,“केटाकेटीले स्कुलमा मात्रै होइन, आफ्नो घरमा पनि सरसफाइका कुरा सिकाउन थालेका छन् पहिला फोहर हुने बच्चा पनि अहिले चिटिक्क परेर स्कुल आउन थालेका छन ।”</p><p>बालक्लबमा आवद्ध भइसकेपछि विद्यार्थीको नेतृत्व विकाससमेत भएको छ । उनीहरु विभिन्न अतिरिक्त क्रियाकलाप गरेर क्षमता विकास गर्ने गरेका छन । प्रत्येक शुक्रबार क्लबले हाजिर जवाफ, वक्तृत्वकला र अन्य खेलकूदका कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरेको छ । गाउँमासमेत&nbsp; विद्यार्थीले कोभिड– १९ बाट बच्ने उपाय र सरसफाइको बारेमा कुरा गर्ने गरेका छन् । उनीहरु शिक्षक अभिभावको साथ लिएर विद्यालयलाई पूर्ण सरसफाइयुक्त विद्यालय बनाउने र बालकोषबाट प्रत्येक कक्षाकोठामा डस्बीनको व्यवस्था गर्ने अन्य सरसफाइ सामग्री खरीद गर्ने योजनामा रहेको क्लबका अध्यक्ष सार्कीले जानकारी दिनुभयो ।&nbsp;&nbsp;</p><p>विद्यार्थीको आफ्नै पहलमा भएको&nbsp; काम पालिकाभरिमै नमूनाको रुपमा रहेको र अरु विद्यालयले पनि यस्तै अभ्यास गर्न थालेको तलकोट गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत सिद्धराज भण्डारीको भनाइ छ । शिक्षक, अभिभावक र विद्यार्थीले चाहेमा नहुने भन्ने केही रहेनछ । सानातिना कामको लागि पनि पालिकाकै मुख ताक्नेलाई वाठपाला प्राविले गतिलो जवाफ दिएको छ । उहाँले गाउँपालिकाले यो कामलाई अन्य विद्यालयमा पनि लागू गर्ने र सबै विद्यालयमा बालक्लब गठन गर्ने तयारी गरेको&nbsp; बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p><b>वातावरणमा सुधार लागि कानून निर्माणमा&nbsp;</b></p><p>मानवीय गतिविधिका कारण बिग्रदै गएको वातावरणमा सुधार गर्नको लागि बझाङ्का स्थानीय तह कानून निर्माणमा जुटेका छन् । अव्यवस्थित विकास निर्माण, शहरीकरण, मानवीय क्रियाकलापका कारण जल, जमीन, जङ्गललगायत वातावरणमा प्रतिकूल प्रभाव पर्न थालेको जनाउँदै त्यस्ता गतिविधिलाई नियमन गर्न कानूनको तर्जुमा गर्न लागेका हुन ।</p><p>बाढीपहिरो, पानीका स्रोतको प्रदूषण, जङ्गलको विनाश र जैविकविविधतामा ह्रास आइरहेकाले पालिकाका जनप्रतिनिधि सर्वसाधारणले पनि यसको महत्व नबुझेका कारण अहिले समस्या भोग्नुका साथै विपत्लाई सामना गर्नु परिरहेको तलकोट गाउँपालिकाका अध्यक्ष लालबहादुर विष्टले बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p>जिल्लाको जयपृथ्बी नगरपालिका, तलकोट, छविसपाथीभेरा, थलारा र केदारस्युँ गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधि अन्य सरोकारवाला निकायसँग परामर्श गरेर वातावरण संरक्षण ऐन र नियमावली बनाउन लागेका छन् ।&nbsp; विस्तारै अरु पालिकालाई पनि यसको अनुशरण गर्न अनुरोध गर्ने र वातावरण संरक्षणको प्रयास एक पालिकाले मात्रै गरेर नहुने भएकोले अरु स्थानीय सरकारसँग मिलेर यो काम गरिएको जयपृथ्बी नगरापालिकाकी उपप्रमुख जुना जाग्रीले जानकारी दिनुभयो ।&nbsp;</p><p>&nbsp;जल तथा ऊर्जा आयोगका सहसचिव कलानिधि पौडेलले वातावरण संरक्षणसम्बन्धी कानून निर्माणमा बझाङ्का स्थानीय तहले लिएको सक्रियता प्रशंसनीय रहेको बताउनुभयो । नागरिक समाजका अध्यक्ष धर्मजङ्ङबहादुर सिंहले विगतमा स्थानीय तहले जथाभावी डोजर प्रयोग गरेर सडक कटान गर्ने र त्यसको असर खोलानाला, वनजङ्गल, वातावरण र खेतीयोग्य जमीनमा परेको छ भन्नुभयो । रासस&nbsp;</p>