खोज

मंसिर २२, काठमाडौं । गत बर्षको विनाशकारी भूकम्पको पीडा नेपालीले झैँ बिर्सन सकेका छैनन् । भूकम्प बिर्सीनसकेका नेपालीहरुलाई अझै त्रास र सशंकित पार्ने खालको समाचार अन्तराष्ट्रिय संचार माध्यम डेली मेलमा प्रकाशित भएको छ । प्रकाशित समाचारमा विज्ञहरुले नेपालमा अर्को भूकम्पको चेतावनी दिएका छन् ।

डेली मेलका अनुसार बिज्ञहरुको उक्त शोध प्रतिवेदन अर्थ एण्ड प्लानेटरी साइन्स लेटर्स नामक जर्नलमा प्रकाशित भएको छ । 

अमेरिकाको नेवादा विश्वविद्यालयका शोधकर्ता सहितको अन्तराष्ट्रिय अनुसन्धान टोलीले गत वर्षको भुइँचालोपछि काठमाडौं लगायत फल्ट लाइन क्षेत्रमा स्थलगत अध्ययन तथा विश्लेषण गरेको छ । जसको रिपोर्ट अनुसार काठमाडौं तथा हिमालयन फ्रन्टल फल्टमा पर्ने नेपालका अन्य क्षेत्रहरुमा गत वर्षको भन्दा पनि शक्तिशाली भूकम्पको जोखिम छ । 

बिज्ञहरुले स्थलगत अनुसन्धान अनुसा तथा विश्लेषणले के देखाएको छ भने १२४ माइल लामो हिमालयन फ्रन्टल फल्ट यस्तो अवस्थामा छ, जसले ८ रेक्टर स्केल वा सो भन्दा ठूलो म्याग्नेच्युटको भूकम्प पैदा गर्न सक्छ । यसबाट १५ देखि ३० फिट अग्लो दरार पैदा हुन सक्छ ।

शोधकर्ताहरुका अनुसार गत वर्षको विनाशकारी भूकम्प तथा त्यसपछिका पराकम्पहरु अझै शक्तिशाली भुइँचालो आउन सक्ने खतराका संकेत हुन् । उनीहरुको शोध प्रतिवेदन अर्थ एण्ड प्लानेटरी साइन्स लेटर्स नामक जर्नलमा प्रकाशित भएको छ ।

शोधकर्ताहरुले त्रिवेणी र वागमती क्षेत्रको जमिनमा दुई गहिरो प्वाल खोपेर संरचनात्मक र रेडियोकार्वन सम्बन्धमा अध्ययन गर्नुका साथै फल्ट एरियामा चट्टान तथा माटोको पत्रहरुको समेत अनुसन्धान गरेका थिए | त्यसक्रममा उनीहरुले हजारौँ वर्ष पहिलेको भूकम्पबाट जमीन स्थानान्तरण भएको प्रमाण समेत फेला पारे । काठमाडौंबाट झण्डै २ सय किलोमिटर दक्षिणमा पर्ने त्रिवेणीमा उनीहरुले कम्तिमा १५ फिट ठाडो भिन्नता रहेको भिरालो किनारा पत्ता लगाए, जुन सन् १२२१ देखि १२६२ को बीचको भूकम्पीय गतिविधिका कारण जमीन सरेर भएको हो ।

त्यस्तै वागमती क्षेत्रमा उनीहरुले ३० फिट भर्टिकल सेपरेसन फेला पारे जुन सन् १०३१ र १३२१ के बीचमा निर्माण भएको हो । सेन्टर फर नियोटेक्टोनिक स्टडिजका निर्देशक तथा भौतिक विज्ञानका प्राध्यापक समेत समेत शोधकर्ता स्टेभ वेस्नस्कीले पछिल्लो २ हजार वर्षयताका भूकम्पीय अवशेषहरुको अध्ययन गर्नका लागि काठमाडौं र आसपासमा खाडल खनेर फल्ट लाइनका साथै चट्टान र माटोको अध्ययन गरिएको बताए । उनले पछिल्लो २० वर्षदेखि हिमालय फ्रन्टल फल्टको अध्ययन गरिरहेका छन् ।

शोधकर्ताहरुले भूकम्पको खतरा देखाएपनि भूकम्प कहिले, कहाँ र कति रेक्टर स्केलको जान्छ भनेर वैज्ञानिकहरुले पत्ता लगाउन नसकेको विषय हो । त्यसैले यस्ता अध्ययनहरुबाट आउने निष्कर्षबाट आत्तिने भन्दापनि सतर्क रहनुपर्ने भूकम्पविदहरु बताउँछन् ।

स्रोत–डेली मेल/अनलाइन खबर