खोज

जितेन्द्र खत्रि, भदौ १८, अर्घाखाँची / अर्घाखाँची जिल्लाको दुर्गम गाउँ धनचौर गाविसका कृषकहरु मौरी पालन ब्यबसायमा आकर्षित भएका छन् ।

थोरै लगानी र कम मेहनतबाट पनि मनग्य आम्दानी लिन पाएपछि यहाँका कृषकहरु मौरी पालन ब्यबसायमा आकर्षित भएका हुन् । धनचौर गाविसमा करिब एक वर्षदेखि नै मौरी पालन गर्दै आएको भएपनि १० बर्ष यता भने यहाँका कृषकहरुले ब्यबसायीक रुपमै मौरी पालन गर्दै आएका छन् । गाविसका प्रत्येक घर घरमा मौरी पालिएको भएपनि वडा नं.५, ६, ७ र ८ का कृषकहरु भने ब्यबसायिक रुपमै मौरी पालन गरेर मनग्य आम्दानी गर्न सफल भएका छन् ।

धनचौरमा चिउरीको जंगल हुनुको साथै पर्याप्त मात्रामा तोरीको खेती गरीने र मौरीका लागि उपयुक्त किसिमको हावापानी समेत पाइने हुँदा मौरी पालन ब्यबसाय निकै फस्टाएको स्थानीय बासिन्दाहरुको भनाई छ ।

मौरीबाट सोंचे भन्दा बढी आम्दानी लिन पाएपछि युवाहरु पनि वैदेशिक रोजगार र सरकारी जागिर समेत छाडेर मौरी पालन तर्फ आकर्षित भएका छन् ।

धनचौरमा कृषकहरुले एउटै घरमा ५ देखि ५० घारसम्म मौरी पालन गर्दै आएका छन् । मौरी बर्षमा २ पटक काडेर मह निकालिने र एउटा घारमा बर्षमा १० देखि २० के.जी.सम्म मह निकालिने गरेको कृषकहरुको भनाई छ ।

मुढे घारबाट मौरी ब्यबसाय संचालन गर्दै आएका कृषकहरुले दुईबर्ष यताआधुनिक घारमा मौरी पाल्न थालेका छन् । आधुनिक घारमा मौरी पाल्दा मौरीको सुरक्षा हुने र मह उत्पादन गर्नपनि निकै सजिलो हुने भएकाले मुढे घारमा उत्पादन हुने मह भन्दा दुई तिहाई बढी उत्पादन लिन सकिने उनिहरुको भनाई छ ।

धनचौर गाविस ५ का बासुदेव पाण्डे मौरी पालनबाट बर्षमा २ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्ने बताउँछन् । पाण्डेले ३० घार मौरी पाल्दै आएका छन् । मौरीको आम्दानीबाट ६ जनाको परिवार पाल्नुका साथै छोराछोरीलाई पढाउ“दै आएको उनको भनाई छ ।

बाबु बाजेका पाला देखि नै पाल्दै आएकौ मौरीलाई थोरै ब्यबस्थित गरेर घार बढाए यसैबाट घरखर्च चलेको छ । केही रकम संचीत पनि भएको छ उनले बताए ।

वार्ड नं. ६ का लेखनाथ पाण्डेले पनि माहुरी बाटै आङ्खनो जिविकोपार्जन चलाएको बताउछन् । २० घार मौरी पालेका पाण्डेले वर्षमा १ लाख सम्मको आम्दानी गर्ने बताए ।

सदरमुकाम सन्धिखर्कबाट ६ कोष टाढा पर्ने धनचौर एउटा विकट गाविस भएपनि मौरीको लागि उदाहरणीय गाविस बनेको छ । यहाँका बासिन्दाहरु घरमा आउने अतिथिहरुलाई चियाको सट्टा मह र चाका खुवाएर स्वागत गर्ने स्थानीय बासिन्दा गोपाल प्रसाद भट्टराईको भनाई छ ।

यहाँका कृषकहरु मौरी पालनमा निकै उत्साही भएका भएपनि राज्यले भने कुनै वास्ता नगरेको उनिहरुको गुनासो छ । गैर सरकारी संस्थाहरु र स्वयं राज्यले पनि मौरी पालनका क्षेत्रमा लाखौँ खर्च गरी रहेको बताउँदा जिल्लामा मौरी पालनको मुख्य ठाउ“ धनचौरका वासिन्दाहरुले भने कुनै सहयोग पाउन नसकेको प्रति चिन्तित छन् ।