विश्वको दोस्रो ठूलो हीरा भेटियो

<p><b>भदौ ७, काठमाडौँ । </b>विश्वको दोस्रो ठूलो हीरा बोत्सवानामा फेला परेको छ । बीबीसीका अनुसार क्यानेडियन फर्म लुकारा डायमण्डको कायरोको खानीमा २४९२ क्यारेटको हीरा फेला परेको छ । सन् १९०५ मा दक्षिण अफ्रिकामा फेला परेको ३१०६ क्यारेटको कुलिनन डायमण्डपछि यो अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो हीरा हो ।<br></p><p>काइरो खानी बोत्सवानाको राजधानी गाबोरोनबाट करिब ५०० किलोमिटर टाढा छ । यसअघि सन् २०१९ मा पनि सोही खानीमा १७५८ क्यारेटको सेभेलो हीरा भेटिएको थियो । यो फ्रान्सेली फेसन कम्पनी लुइस भुइटनले खरिद गरिएको थियो । तर, यसको मूल्य भने खुलाएइएको थिएन ।</p><p><img src="https://sajhasabal.com/wp-content/uploads/2024/10/ab78e79f074e1d209fe750a0ea4b627a1724392913.jpg" style="width: 800px;"><br></p><p>यसअघि २०१७ मा, बोत्सवानाको काइरो खानीमा ११०९ क्यारेटको लेसेडी ला रोना हीरा भेटिएको थियो, जसलाई बेलायती कम्पनि ग्राफ डायमण्डले ५३ मिलियन डलरमा किनेको थियो । बोत्सवाना विश्वको सबैभन्दा ठूलो हीरा उत्पादक मध्ये एक हो । संसारको २० प्रतिशत हीरा यहाँ उत्पादन गरिन्छ ।</p><p>लुकारा डायमण्ड फर्मका प्रमुख विलियम ल्याम्बले भने, 'हामी यो खोजबाट धेरै खुसी छौं । यो हीरा हाम्रो मेगा डायमण्ड रिकभरी एक्स-रे टेक्नोलोजीको सहयोगमा पत्ता लगाइएको हो । हामी यो २४९२ क्यारेटको हीरा कोर्न प्रयास गरिरहेका छौं ।'</p><p>बोत्सवानाले गत महिना खानी सम्बन्धी नयाँ कानूनको प्रस्ताव गरेको थियो। यसअन्तर्गत लाइसेन्स पाएपछि खानी कम्पनीले स्थानीय लगानीकर्तालाई २४ प्रतिशत सेयर दिनुपर्नेछ ।</p><p>सन् १९०५ मा दक्षिण अफ्रिकाको प्रिमियर नम्बर २ खानीमा फेला परेको कुलिनन हीरा अहिलेसम्म पत्ता लागेको सबैभन्दा मूल्यवान हीरा हो। यसको नाम खानी मालिक थोमस कुलिननको नाममा राखिएको थियो । १९०७ मा ब्रिटिश राजा एडवर्ड सातौंलाई प्रस्तुत गरियो । यसपछि एम्स्टर्डमका जोसेफ आशेरले यसलाई विभिन्न आकार र आकारका ९ टुक्रामा काटेका थिए ।</p><p>कुलिनन हीरालाई अफ्रिकाको महान तारा पनि भनिन्छ । यसको सबैभन्दा ठूलो टुक्रा बेलायतका राजा चार्ल्सको राजदण्डमा पाइन्छ । यसको दोस्रो ठूलो टुक्रा शाही परिवारको इम्पीरियल स्टेट क्राउनमा एम्बेड गरिएको छ ।</p><p><b>हीरा के हो, कसरी बन्छ ?</b></p><p>‘किम्बरलाइट पाइप’ नामक विशेष प्रकारको चट्टान पृथ्वीको सतहभन्दा करिब १६० किलोमिटर तल पाइन्छ । जब म्याग्मा पृथ्वीको गहिरो दरारबाट बग्छ र एक ठाउँमा जम्मा हुन्छ, तब 'किम्बरलाइट पाइप' बन्छ ।</p><p>पृथ्वी भित्र धेरै उच्च दबाव र तापमान को कारण, कार्बन क्रिस्टल बिस्तारै हीरा मा परिणत हुन्छ । भनिन्छ कि हीरा १०० प्रतिशत कार्बनबाट बनेको हुन्छ, यदि यसलाई ७६३ डिग्री सेल्सियसमा चुलोमा तताइयो भने, संसारको सबैभन्दा बलियो पदार्थ हीरा जलेर कार्बन डाइअक्साइड ग्यासमा परिणत हुन्छ । भाँडोमा हिराको खरानी पनि बाँकी हुदैन ।</p><p>इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट अफ जेमोलोजीका अनुसार प्राकृतिक हीरामा ९९.९५ प्रतिशत कार्बन हुन्छ भने ०.०५ प्रतिशत अन्य पदार्थ हुन्छ । यी कम हुन सक्छन् र तिनीहरूले हीरा र यसको आकारको चमक बढाउन वा घटाउन सक्ने बताइएको छ ।</p>