खोज

काठमाडौँ | आप्रवासी श्रमिकहरूको ठूलो समुदायको घर रहेको साउदी अरेबियाले श्रम प्रणालीअन्तर्गत काम गर्नुअघि काम छाडेमा कर्मचारीहरू तोकिएको बिदाको दिनको ज्याला पाउन हकदार हुने कुरामा जोड दिएको छ ।

साउदी श्रम कानुनले उल्लेख गरेअनुसार कामदारलाई मुस्लिम इद अल अधा बिदासहित कम्तीमा १० दिन र बढीमा १५ दिनको तलब बिदा पाउने अधिकार रहेको जनाएको छ । हज बिदा प्राप्त गर्न कामदारले एउटै रोजगारदातामा कम्तीमा दुई वर्ष लगातार काम गरेको हुनुपर्छ, जसले कामको आवश्यकताअनुसार वार्षिक रूपमा यो बिदा दिने कामदारहरूको संख्या निर्धारण गर्न सक्छ ।

त्यहाँको मानव संसाधन मन्त्रालयले पनि साउदी अरबमा कामदारलाई परिवारको सदस्यको मृत्यु भएमा पाँच दिनको तलब बिदा पाउने अधिकार रहेको बताएको छ । पूर्ण भुक्तान गरिएको बिदा कामदारको पति वा ‘उत्थान वा वंशज’ मध्ये कुनै एकको मृत्युको अवस्थामा प्राप्त गर्नुपर्छ । मन्त्रालयले स्पष्ट पारेको छ कि साउदी श्रम कानुनअन्तर्गत ‘उत्थान’ शब्दले आमा, बुबा, हजुरबुबा र हजुरआमालाई जनाउँछ भने ‘वंशज’ ले छोरा, छोरी र नातिनातिनालाई बुझाउँछ ।

साउदी श्रम कानुनको धारा ११३ मा कामदारलाई उसको /उनको विवाहको पाँच दिनका लागि पूर्ण तलब बिदा पाउने अधिकार छ भनेर उल्लेख गरिएको छ । हालका वर्षहरूमा, राज्यले आफ्नो रोजगार बजारलाई थप आकर्षक र प्रतिस्पर्धी बनाउन श्रम सुधारहरू ल्याएको छ । यस उद्देश्यका लागि साउदी सरकारले भर्खरै संवैधानिक अधिकारहरू संरक्षण गर्न पर्याप्त श्रम परिवर्तनहरूको होस्टलाई अनुमोदन गरेको छ ।

तदनुसार, गैर–निर्दिष्ट अवधिको रोजगार सम्झौता समाप्त गर्ने सूचना अब कामदारबाट आएमा ३० दिन र रोजगारदाताको तर्फबाट ६० दिन राखिएको छ । सुत्केरी बिदा पनि १० हप्ताबाट बढेर १२ हप्ता पुगेको छ । अर्को संशोधनले परीक्षणको आधारमा कामको अवधि अधिकतम १ सय ८० दिनमा राख्छ ।

घरेलु कामदारको तलब डिजिटल वालेटमार्फत दिइने
साउदीमा घरेलु कामदारहरूको रोजगारदाताहरूलाई उनीहरूको तलब आधिकारिक डिजिटल वालेटहरूमार्फत हस्तान्तरण योजना लागू भएको छ । साउदीले घरेलु श्रम मामिलाको इन्चार्ज मुसानेद प्लेटफर्मले १ जनवरीबाट सुरु भएको अनिवार्य योजनाको दोस्रो चरण चार जनाभन्दा बढी घरेलु कामदारको रोजगारदाताका लागि लागू भएको जनाएको छ ।

मुसानेदका अनुसार यो कदमले सम्झौता सम्बन्धमा पक्षहरूको अधिकारको संरक्षण गर्ने लक्ष्य राखेको छ । साउदी अरेबियामा नयाँ घरेलु कामदारका रोजगारदाताले नगद कारोबार घटाउने, घरेलु कामदारका लागि काम गर्ने वातावरण सुधार गर्ने र कामको प्रक्रियालाई सहज बनाउने उद्देश्यले आफ्नो पारिश्रमिक ई–वालेटमा जम्मा गर्नुपर्ने बाध्यता भएपछि यो प्रणाली गत जुलाईमा आंशिक रूपमा प्रभावकारी भएको थियो । छिटो, सजिलो र भरपर्दो रूपमा तलब भुक्तानी हुनेछ । तीन वा सोभन्दा बढी कामदार भएका रोजगारदाताहरूका लागि यो प्रणाली अर्को जुलाईदेखि लागू हुनेछ । दुई जना कामदार भएकाहरूका लागि यो १ अक्टोबरदेखि लागू हुनेछ ।

प्रणालीको पाँचौं र अन्तिम चरण जनवरी २०२६ मा लागू हुनेछ, जब यसले राज्यमा सबै घरेलु कामदारहरूलाई समावेश गर्नेछ । गत जुन, साउदी श्रम अधिकारीहरूले घर कामदारहरूको ज्याला इलेक्ट्रोनिक स्थानान्तरणका लागि नियमहरू घोषणा गरेको थियो ।

नियममा रोजगारदाताले ई–वालेट र मानव संसाधन मन्त्रालयबाट मान्यता प्राप्त बैंकबाट तलब हस्तान्तरण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । साउदी अरबका घरेलु कामदारहरूमा घरमा काम गर्ने, ड्राइभर, घरेलु कामदार, क्लिनर, कुक, गार्ड, किसान, लिभ–इन नर्स, ट्युमर र नानीहरू समावेश छन् ।