‘स्वाइन फ्लु होइन, कडा रुघाखोकी

<p><img src="http://sajhasabal.com/uploads/posts/27ef623f5285dacbbf10fb91ee7d00111502155920.jpg" style="width: 800px;"><b><br></b></p><p><b>साउन २४, काठमाडौं ।</b> अप्रिल २ मा ललितपुर छम्पीकी ५२ वर्षीया महिलाको उपचारक्रममा ज्यान गयो ।&nbsp;</p><p>उनको मृत्यु 'एच१ एन१ पिडिएम ०९ टाइप ए' नामको भाइरसका कारण उत्पन्न हुने कडाखाले मौसमी रुघाखोकी (यसलाई स्वाइनफ्लु भन्ने गरिएको छ) बाट भएको थियो । उनी मधुमेहबाट समेत पीडित थिइन् ।</p><p>जुलाई २४ मा त्यस्तै प्रकृतिको अर्को घटना भयो । कडाखाले रुघाखोकी लागेपछि ढिलो गरी अस्पताल पुगेका बूढानीलकण्ठका २५ वर्षीय युवकको उपचारक्रममा मृत्यु भयो । मृत्युको पृष्ठभूमि खोज्दै जाँदा अत्यधिक मदिरा सेवन गर्ने गरेको भेटियो ।</p><p>पोखराका ७६ वर्षीय एक पुरुषको उपचारक्रममा त्यस्तै रुघाखोकीले ज्यान गएको चिकित्सकले बताएका छन् । उनलाई पनि दमको समस्या पहिल्यै भएको र यो रोग लाग्दा ज्यान बचाउन नसकिएको चिकित्सकको भनाइ छ । यो रोग फैलाउन मुख्यतः चार प्रकारका भाइरसमध्ये 'एच १ एन १' सबैभन्दा खतरनाक मानिने चिकित्सक बताउँछन् ।</p><p>१६ जुलाईमा झापाका ४७ वर्षीय पुरुषको पनि त्यस्तै प्रकृतिको रुघाखोकीबाट भारतमा उपचारक्रममा मृत्यु भएको थियो । चिकित्सकले उनलाई पहिले 'लिम्फोमा क्यान्सर' बाट पीडित भएको र रुघाखोकीले मृत्युमा सहयोग पुगेको बताएका छन् ।</p><p>पछिल्लो तथ्यांकअनुसार यो वर्ष कडा रुघाखोकीबाट १० जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन् भने तीन सय ५६ जना बिरामी परेका छन् । पाल्पा, स्याङ्जा, पोखरा, बुटवल र झापामा यो समस्या विकराल बनेको छ ।</p><p>स्वास्थ्य सेवा विभाग, इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाले भने काठमाडौं, ललितपुर र पोखराका तीन जनाको मृत्यु यो रोगबाट भएको पुष्टि गरेको छ । महाशाखाले बाँकी मृत्युलाई शंकास्पद भनेको छ । महाशाखाका अनुसार त्यसमा थप अनुसन्धान गर्न बाँकी छ ।</p><p>सरकारले काठमाडौं टेकुको राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला, बरुण प्रयोगशाला, पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय प्रयोगशाला र भरतपुर अस्पतालको प्रयोगशालालाई मात्रै यो रोग जाँच्ने अधिकार दिएको बताएको छ । अन्य केही स्थानमा छिटो रोग पत्ता लगाउने प्रविधि (किट) सुविधा भए पनि त्यो भरपर्दो नभएको महाशाखाका डा. शर्माले बताए । मृत्युका घटना निजी अस्पतालबाट पनि आएकाले त्यसबारे थप अनुसन्धान आवश्यक परेको उनको भनाइ छ । ती बिरामी रुघाखोकी लागेको, घाँटी दुखेको र हल्का ज्वरो आइरहेका बेला अस्पताल पुगेका थिए ।</p><p>नेपालमा पछिल्लो ६ वर्षयता हरेक वर्ष मौसम परिवर्तनका बेला यो रोग फैलिन थालेको छ । सरकारी तथ्यांकअनुसार सन् २०१२ यता यो रोगका बिरामी घट्ने÷बढ्ने भइरहेका छन् । डा. शर्माका अनुसार तापक्रममा परिवर्तन आउने समय खासगरी जनवरीदेखि अप्रिलसम्म र जुलाईदेखि अगस्टसम्म यो रोग फैलाउने 'भाइरस' मौलाउने गरेको छ ।</p><h4><b>कस्ता व्यक्तिलाई असर गर्छ ?</b></h4><p>चिकित्सकका अनुसार यो रोग सबै मानिसमा देखा पर्न सक्छ । रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता बढी छ भने सामान्य औषधिले पनि ठीक हुन सक्छ । तर, उनीहरूमा रुघाखोकीसँगै अन्य कुनै समस्या छ भने गम्भीर असर पर्छ । समयमै उपचार नभए मृत्यु नै हुने गर्छ ।</p><p>टेकुस्थित शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका कन्सल्टेन्ट ट्रपिकल मेडिसिन फिजिसिएन डा. अनुप बास्तोलाका अनुसार यो रोगले खासगरी मिर्गौला, क्यान्सर, मुटु, फोक्सोको समस्या भएका, मधुमेह, थाइराइड र एचआईभी संक्रमण देखिएका व्यक्तिमा छिट्टै आक्रमण गर्छ । समयमै उपचार हुन नसके वा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा कमी आए ज्यानै जान पनि सक्ने उनी बताउँछन्।</p><p>अत्यधिक अल्कोहल सेवन गर्ने, धूमपान गर्ने व्यक्ति, बालबालिका, गर्भवती महिलालगायत पनि यो रोगको जोखिममा पर्ने गरेका छन् । अन्य मानिस पनि यसबाट सचेत हुनुपर्ने तर आत्तिन नपर्ने उनको भनाइ छ । समयमै परीक्षण भए यसको उपचार सम्भव भएको डा. बास्तोलाले बताए ।</p><p>यो रोगविरुद्ध खोप पनि लगाउन सकिने चिकित्सकको भनाइ छ । तर, खोप अति महँगो हुने भएकाले सकेसम्म खोप लगाउने अवस्था नआओस् भनेर सचेत हुनुपर्ने चिकित्सकको सल्लाह छ ।</p><h4><b>कसरी सर्छ ?</b></h4><p>डा. बास्तोलाका अनुसार प्रभावित व्यक्तिको सम्पर्कमा आउँदा हावाको माध्यमबाट सबैभन्दा छिटो सर्ने यो रोगले फोक्सोको 'टिस्यु' मा असर गरी अपर्झट श्वाप्रश्वासमा बाधा पुर्‍याउन सक्छ । यसलाई चिकित्सक 'एक्युट रेस्पिराटरी डिस्ट्रेस सिन्ड्रोम' भन्छन् । यसले गर्दा बिरामी अझ गम्भीर बन्ने गरेका छन् ।</p><h4><b>स्वाइनफ्लुको नाममा आतंक</b></h4><p>विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार यो रोग सबैभन्दा पहिले सन् २००९ मा मेक्सिकोको बेराक्रुज इलाकाको सुँगुर फार्ममा देखिएको थियो । त्यसैले त्यो बेला यो रोगलाई 'स्वाइन फ्लु' को नाम दिइएको थियो । विस्तारै यो संसारका धेरै देशमा फैलिएको पाइन्छ । त्यसैकारण संगठनले त्यसलाई 'एच १ एन १ पेन्डेमिक ०९' नामकरण गरेको छ ।</p><p>पछि सुँगुरको सम्पर्कमा नआएका मानिसमा पनि यसका भाइरस भेटिएको पाइन्छ । संगठनले यो रोगले स्वस्थ मानिसमा कुनै क्षति नपुर्‍याउने तर पहिले नै कुनै समस्या भएकामा गम्भीर रूप लिने भएकाले 'स्वाइनफ्लु' को भ्रम नछर्न आग्रह गरेको छ । नेपालमा पनि यो समस्यालाई 'स्वाइनफ्लु' को नाममा बेला-बेला सर्वसाधारण आतंकित बन्ने गरेका छन् । पशु स्वास्थ्य निर्देशनालयले यो रोग नेपालमा सुँगुरबाट सरेको नपाइएकाले 'स्वाइनफ्लु' भन्न नहुने भन्दै विज्ञप्ति जारी गरेको छ ।</p><h4><b>बच्ने उपाय</b></h4><p>- संक्रमितको सम्पर्कबाट बच्नु</p><p>- सफा रहनु</p><p>- स्तरीय मास्क प्रयोग गर्नु</p><p>- खोक्दा, हाच्छिउँ गर्दा रुमालले मुख छोप्नु</p><p>- हाच्छिउँ गरेपछि साबुनपानीले हातमुख धुनु</p><h4><b>लक्षण&nbsp;</b></h4><p>- रुघाखोकी लाग्नु</p><p>- भोक नलाग्नु</p><p>- शिथिलता बढ्नु</p><p>- हल्का ज्वरो आउनु</p><p>- टाउको दुख्नु</p><p>- घाँटी दुख्नु,</p><p>- वाकवाकी लाग्नु</p><h4><b>कडा रुघाखोकी</b></h4><p>- कडा रुघाखोकीबाट यो वर्ष १० जनाको मृत्यु, ३५६ बिरामी</p><p>- पाल्पा, स्याङ्जा, पोखरा, बुटवल र झापामा समस्या विकराल</p><p>- काठमाडौं, ललितपुर र पोखराका तीन जनाको मृत्यु 'कडा रुघाखोकीबाट' भएको सरकारी दाबी</p><p>- राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला, बरुण प्रयोगशाला, पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय प्रयोगशाला र भरतपुर अस्पतालको प्रयोगशालालाई मात्रै यो रोग जाँच्ने अधिकार</p><p>- नेपालमा ६ वर्षयता हरेक वर्ष मौसम परिवर्तनका बेला यो रोगको संक्रमण</p><p>- जनवरीदेखि अप्रिलसम्म र जुलाईदेखि अगस्टसम्म यो रोग फैलाउने 'भाइरस' संक्रमण बढी</p><p>- मिर्गौला, क्यान्सर, मुटु, फोक्सोको समस्या भएका, मधुमेह, थाइराइड र एचआईभी संक्रमण देखिएकामा छिट्टै आक्रमण</p><p>- अत्यधिक अल्कोहल सेवन गर्ने, धूमपान गर्ने व्यक्ति, बालबालिका, गर्भवती महिलालगायत पनि जोखिममा &nbsp;। -अन्नपूर्ण पोष्ट दैनिक&nbsp;</p>