खोज

गोविन्द बिश्वकर्मा/मङ्सिर ७, सुर्खेत । परिवार नियोजनको प्राकृतिक विधिको प्रयोग गर्ने दम्पतीहरु पछिल्लो समय परिवार नियोजनमा सकराच्मक बन्दै गएका छन् । 

परम्परागत रुपमा बाह्य स्खलन बिधि, योनीरस परिक्षण विधि, निरन्तर स्तनपान, तामक्रम बिधि लगायतका थुप्रै सम्भावित प्राकृतिक बिधि प्रयोग गर्ने दम्पतीहरु स्वास्थ्य संस्थामा गएर गर्भ निरोधक साधनका बारेमा खुलेर परामर्श गर्ने र साधनहरु प्रयोग गर्न थालेका छन् । बिशेष गरी शिक्षाको पहुँच बढेकाले र कृत्रिम साधनका बारेमा जानकार भएपछि दम्पतीहरु परिवार नियोजका साधनहरु प्रयोग गर्न थालेका हुन् । 

परिवार नियोजनका साधन भनेको के हो ? भन्ने दम्पतीहरु नै अहिले साधन प्रयोग गरेका छन् । परिवार नियोजनका साधनहरुको नाम भन्दा पनि लजाउने समस्या हटेको बताउदै वीरेन्द्रनगर १८ सुर्खेतकी २३ बर्षिया अनु बिसी (नाम परिर्तन) ले अहिले आफुले खुलेर साधनको प्रयोग गर्दै आएको बताईन् । उनले अहिले लगातार चार बर्षबाट खानेचक्की पिल्स खाँदै आएकि छन् । नव बिवाहित दम्पती मात्र नभई जो सुकै श्रीमती स्वयम श्रीमानसंगसाधनका बारेमा खुलेर कुरा गर्न नसक्ने अबस्था हुन्थ्यो । 

पछिल्लो समयमा आएर ढुक्कसंग परामर्श लिन सक्ने भएका छन् । यसरी समग्रमा तथ्याङ्किय रुपमा हेर्दा गत बर्षको तुलनामा यो बर्षमा परिवार नियोजनका साधनहरु प्रयोग गर्नेको दरमा धेरै अन्तर देखिन्छ । अहिले आएर परिवार नियोजनका अस्थायी साधनहरुको प्रयोगदरमा बृद्धि हुन थालेको छ । 

सचेतनामा आएको प्रभावकारीताले गर्दा अस्थायी साधन प्रयोगकर्ताको संख्यामा उल्लेख्य बृद्धि भएको नेपाल परिवार नियोजन शाखा सुर्खेतले जनाएको छ । गाउँ स्तरमा प्रचार प्रसार र सम्बन्धित निकाय अस्पताल, स्वास्थ्य संस्था, परिवार नियोजन संघ लगायतका परिवार नियोजन संघसंग आबद्ध रहेका सरोकार निकायले उपयुक्त परामर्श दिने भएकाले प्रयोगदरमा बृद्धि भएको पाईएको हो । 

यसरी हेर्दा परिवार नियोजन गर्ने र सुरक्षित समृद्ध परिवार बनाउनेको लहर चलेको बुझ्न पाईन्छ । नेपाल परिवार नियोजन संघ सुर्खेत शाखाबाट मात्र चालु अंग्रजी बर्ष २०१६ मा करिव ६ हजार जनाले अस्थायी साधनको सेवा लिएको नेपाल परिजार नियोजन संघ सुर्खेत शाखाले जानकारी दिएको छ । 

जनवरी देखि सेप्टेम्बरसम्म नौ महिनाको अबधिमा ६ हजार २ सय ३४ जनाले परिवार नियोजनका अस्थायी साधनको प्रयोग गरेको कार्यालयले जानएको छ । कार्यालयका अनुसार पुरुषले प्रयोग गर्ने अस्थायी साधन कण्डम १७ हजार आठ सय ३५ बढी वितरण भएको र दुई हजार एक सय ३५ जनाले प्रत्यक्ष सेवा लिएका छन् । महिलाहरुका लागी गर्भनिरोधक खाने चक्कि पिल्स दुई हजार दुई सय ३६ जनाललाई पाँच हजार तीन सय ३४ थान वितरण गरिएको छ । 

महिलाहरुले तीन महिनाको एक पटक लगाउने गर्भ निरोधक सुर्य डिपो प्रोभेरा सुई एक हजार दुई सय ३७ जनाले लगाएको र दुई हजार चार सय ८१ वटा सुई लगाईएको छ । महिलाका लागी नै गर्भ निरोधक साधन नरप्लान्ट÷ ईम्प्लान्छट हो । ईम्प्लान्ट दाहिने हातको पाखुरामा राखिन्छ । यो एक पटक राखेपछि ५ महिनासम्म ढुक्क रहन सकिन्छ  । 

यसको प्रयोगदर पनि निकै बढेको छ । सुर्खेत शाखाबाट ६ सय १९ जनाले ईम्प्लान्टको सेवा लिएका छन् । यस्तै १२ बर्षको लागी निरोधक बन्ने साधन आईयूसिडी (कपर टी) राख्नेको संख्या भने ईम्प्लान्टको तुलनामा कम रहेको पाईएको छ । यो साधन मात्र ७ जना महिलाले प्रयोग गरेको छन् । 

आईयूसिडी प्रतिको नकरात्मक धारणाका कारण प्रभावकारी प्रयोग हुन नसकेको सिनियर स्टाफ नर्स गंगा पुनले जानकारी दिईन् । पाठेघरमा राख्ने हुँदा झन्झटिलो हुने, राखेपछि पनि बिभिन्न समस्याहरु हुने भएपनि सेवाग्राहीमा पाठेघरको क्यान्सर हुन्छ भन्ने नराम्रो भ्रमका कारण प्रयोग कम हुने गरेको पुनले बताईन् । गत बर्ष २०१५ को तुलनामा यो बर्षमा अस्थायी साधनको प्रयोगकर्ता धेरैले बढेको सुर्खेत शाखाका निमित्त शाखाप्रबन्धक शेखर प्रसाद धमलाले जानकारी दिए । 

सन् २०१५ को तथ्याङ्क हेर्दा १२ महिनामा ६ हजार ३ सय २० जनाले अस्थायी साधन प्रयोग गरेका थिए । जनवरी देखि डिसेम्बरसम्म कण्डम एक हजा ९ सय ३७, पिल्स २ हजार एक सय २२, डिपो एक हजार ४ सय १२, आईयूसिडी ७२ र ईम्प्लान्ट ७ सय ७७ जनाले सेवा लिएको नि. शाखाप्रबन्धक धमलाले जानकारी दिए । 

स्थानिय वडा नागरिक मञ्च, स्वास्थ्य स्वयमसेविका, स्वास्थ्यकर्मी लगायतको सक्रिय सहभागीतामा प्रयोग र प्रभावकारीताका बिषयमा सचेतना फैलाउदैं गएपछि सबैले प्रयोग गर्नुपर्दो रहेछ भन्ने ज्ञान भएको पुनले जानकारी दिईन् । 

पुनले सुर्खेत शाखामा विगत १२ बर्षदेखि सेवा दिदैं आएको बताउदै पहिले भन्दा अहिले परिवार नियोजनसम्बन्धि धारणा परिबर्तन भएको बताईन् । उनले भनिन्–“पहिले जस्तो डराउने, लजाउने मैले देखेको छैन, निर्धक्कसंग सेवा लिन आउछन् ।”

एक जना आफुले मात्र सबै क्षेत्रको काम गरिरहेको बताउदै आफैले परामर्श दिईरहेको जानकारी गराईन् । उनले छुटै एक जना परामर्शदाता भएको भए प्रभावकारी सेवा दिन सकिने संभावना रहेको जानकारी दिईन् ।