खोज

माघ ८, काठमाडौँ | विश्वका धेरै क्षेत्रहरूमा खानपानको लागि प्रयोग गरिने तरकारी प्याज हो। जबकि मासु मुख्य र महँगो तरकारी मानिन्छ। तर, फिलिपिन्समा प्याजको मूल्यले मासुको मूल्यलाई पनि पछाडि छोडेको छ ।

फिलिपिन्समा, भाँडामा लसुन र प्याज राखेर खाना पकाउने चलन शताब्दीयौं पुरानो हो। तर, विगत एक महिनादेखि फिलिपिन्सका आम नागरिकका लागि प्याज किन्नु एउटा शोक बनेको छ । मूल्यमा भारी उकालो लागेपछि अहिले मासु र माछाभन्दा प्याजको भाउ बढेको हो ।

फिलिपिन्समा यो साता एक किलो प्याजको मूल्य ११ डलर अर्थात् करिब १४ सय रुपैयाँ पुगेको छ । जबकि एक किलो कुखुराको मूल्य मात्र चार डलर वा करिब पाँच सय रुपैयाँ पर्छ ।

प्याजको यो मूल्य फिलिपिन्समा औसत कामदारको एक दिनको ज्यालाभन्दा बढी हो, जुन नौ डलरभन्दा बढी हो। प्याजको मूल्यमा उछाल आएपछि फिलिपिन्सका अधिकारीहरूले अवैध रूपमा ल्याइएको प्याजका धेरै खेपहरू नियन्त्रणमा लिएका छन्। 

फिलिपिन्समा प्याज किन महँगो ?

प्याजको भाउ बढ्नुमा कम्तीमा दुईवटा प्रमुख कारण रहेको निकोलस मापा बताउँछन् । कृषि विभागले अगस्ट महिनामा जारी गरेको प्याज उत्पादनको प्रक्षेपणले यो वर्ष देशको आवश्यकताभन्दा कम प्याज उत्पादन हुने सङ्केत गरेको थियो । तर, प्याजको बाली सोचेभन्दा खराब भएको थियो । किनभने अगस्ट र सेप्टेम्बरमा फिलिपिन्समा ठूलो आँधी आएको थियो।

उनले भने, ‘दुर्भाग्यवश अन्य देशबाट प्याज ल्याउने काम ढिलो सुरु भएको हो, देशमा चर्काचर्की हुँदा प्याज आयात सुरु भएको थियो भने फरबरीमा प्याजको नयाँ बाली आएसँगै यसको मूल्य आकाशिएको हो । जनवरीको पहिलो महिनामा, फिलिपिन्स सरकारले मूल्य नियन्त्रण गर्न २ करोड २० लाख टन प्याज आयात गर्न स्वीकृत गरेको थियो।

प्याजको मूल्यवृद्धिको समस्या अन्य देशमा पनि

फिलिपिन्स बाहेक अन्य धेरै देशमा प्याजको भाउ उकालो लागेको छ तर फिलिपिन्समा जत्तिको मूल्य बढेको छैन । यसको एउटा उदाहरण ब्राजिल हो, जहाँ आधिकारिक तथ्याङ्क अनुसार प्याजको कुल मूल्य सन् २०२२ मा सबैभन्दा बढी बढेको छ ।

प्याजको भाउ बढ्नुका कारणमध्ये प्याज खेतीको क्षेत्रफल र यसको खेती लागतमा भएको बृद्धि पनि रहेको छ । किनभने अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मुद्राको विनिमयदरमा आएको उछाल र युक्रेन युद्धका कारण रासायनिक मल र विषादीको मूल्य निकै बढेको छ ।