खोज

काठमाडौँ | अब अस्ट्रेलियामा १६ वर्षमुनिका बालबालिकाका लागि युट्युबमा समेत प्रतिबन्ध लाग्ने भएको छ । अस्ट्रेलियाली सङ्घीय सरकारले १६ वर्ष मुनिका बालबालिकाका लागि सामाजिक सञ्जालमा प्रतिबन्ध लगाउने योजनामा युट्युबलाई समेत समेटिएको हो ।

यो प्रतिबन्ध १० डिसेम्बर, २०२५ देखि लागु हुनेछ । सुरुमा भिडिओ-शेयरिङ साइट युट्युबलाई यो प्रतिबन्धबाट अलग राखिएको थियो । तर ई-सेफ्टी आयुक्त जुली इनम्यान ग्रान्टको सिफारिसपछि सरकारले आफ्नो योजनामा परिवर्तन गर्दै युट्युबलाई पनि प्रतिबन्धको दायरामा ल्याएको हो ।

बालबालिका र किशोर किशोरीहरूको मानसिक स्वास्थ्य र कल्याणको रक्षा गर्न भन्दै त्यहाँको सरकारले यस्तो प्रतिबन्धको तयारी अगाडि बढाएको छ । सञ्चारमन्त्री अनिका वेल्सका अनुसार सकारात्मक पक्षभन्दा सामाजिक सञ्जालबाट हुने साइबर बुलिङ र हानिकारक सामग्रीको जोखिम बढी छन् ।

उनले बालबालिकालाई लक्षित गर्ने प्रिडटरी (शिकारी) एल्गोरिदमको लागि कुनै स्थान नरहेको बताएकी छिन् । प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानीजले सामाजिक सञ्जालले बालबालिकालाई सामाजिक रूपमा हानि पुर्‍याइरहेको बताएका छन् र अस्ट्रेलियाली अभिभावकहरूलाई सरकार उनीहरूको साथमा रहेको आश्वासन दिएका छन् ।

प्रतिबन्ध अन्तर्गत अस्ट्रेलियामा १६ वर्ष मुनिका सबै बालबालिकालाई सामाजिक सञ्जालमा अकाउन्ट खोल्नबाट रोकिनेछ । यस्ता सामाजिक सञ्जालमा फेसबुक, इन्स्टाग्राम, स्न्यापच्याट, टिकटक, एक्स, रेडिटजस्ता प्लेटफर्म समावेश छन्, जसमा पछिल्लो समय युट्युब पनि थपिएको हो ।

तर मेसेन्जर किड्स, ह्वाट्सएप र गुगल क्लासरुम जस्ता केही मेसेजिङ एपहरूलाई भने यस प्रतिबन्धमा समावेश गरिने छैन । अनलाइन भिडिओ गेमहरू जस्तै रोबोलक्स र फोर्टनाइट पनि प्रतिबन्धमा पर्ने छैनन्, किनकि उनीहरूले १६ वर्ष मुनिका प्रयोगकर्ताहरूलाई सामाजिक सञ्जालको तुलनामा कम हानि पुर्‍याउने बताइएको छ । यस बाहेक शिक्षा र स्वास्थ्य सम्बन्धी एपहरू पनि प्रतिबन्धबाट बच्नेछन् ।

युट्युबलाई प्रतिबन्धमा समावेश गरिए पनि यो अन्य सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू जस्तो पूर्ण रूपमा पहुँचयोग्य नहुने भने होइन । साइटका अधिकांश सामग्री पहुँच गर्न अकाउन्ट आवश्यक नपर्ने भएकाले बालबालिकाहरूले लगइन नगरी भिडिओहरू हेर्न सक्नेछन् । तर, उनीहरूले उमेर-प्रतिबन्धित सामग्री हेर्न, कमेन्ट गर्न वा आफ्नै भिडिओ अपलोड गर्न पाउने छैनन् ।

ई-सेफ्टी आयुक्त इनम्यान ग्रान्टले २,६०० बालबालिकाहरूको सर्वेक्षणलाई उद्धृत गर्दै प्रतिबन्धको सिफारिस गरेकी थिइन् । जसमा लगभग ४० प्रतिशतले युट्युबमा हानिकारक सामग्रीको सामना गरेको पाइएको थियो । जुन उनको अनुसन्धानमा सबैभन्दा बढी उल्लिखित प्लेटफर्म थियो ।

प्रतिबन्धको सूचीमा युट्युबलाई समावेश गर्ने अस्ट्रेलियाको निर्णयपछि गुगलले मुद्दा हाल्ने धम्की दिएको समाचार विभिन्न स्थानीय सञ्चार माध्यममा प्रकाशित भएको बीबीसीले जनाएको छ । युट्युबलाई सामाजिक सञ्जाल नभई भिडिओ-शेयरिङ प्लेटफर्म भएको तर्क कम्पनीले गरेको छ । युट्युब किड्स भने यो प्रतिबन्धमा समेटिने छैन, किनभने यस प्लेटफर्ममा अकाउन्टहरूबाट कन्टेन्ट अपलोड गर्न वा भिडिओहरूमा कमेन्ट गर्न सकिँदैन ।

यो नियम लागु भएपछि सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले बालबालिकालाई अकाउन्ट खोल्नबाट रोक्नका लागि उचित कदमहरू चाल्नुपर्नेछ । यदि उनीहरूले यो प्रतिबन्ध लागु नगरेमा ३२.५ मिलियन अमेरिकी डलरसम्म जरिबाना लाग्न सक्नेछ । सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूलाई १६ वर्ष मुनिका बालबालिकाका विद्यमान अकाउन्टहरू पनि निष्क्रिय पार्न निर्देशन दिइनेछ ।