खोज

नरी बडु, असोज ७, बैतडी । मुक्त हलिया परिवारमा जन्मेका पाटन नगरपालिका– गुजरका प्रदिप बिक केही बर्ष अघिसम्म रोजगारी खोज्न भारत जाने मनस्थितीमा थिए ।

घरको अर्थिक अवस्था कमजोर भएपछि ७ जनाको परिवारको चुलो बल्न गाँउघरमा ज्यालामजदुरी गर्नुपर्ने बाध्यता थियो ।

बुवा बाजेको समयदेखी अरुको घरमा हलियाको रुपमा काम गर्दै आएको उनको परिवार मुक्त हलिया भएपछि झन समस्यामा पर्यो । सरकारले सात बर्षअघि मुक्त हलिया घोषणा गरेपनि बैकल्पिक रोजगारी दिने कुनै योजना नल्याउदा समस्यामा परेको हो ।

अनौपचारिक शिक्षा केन्द्र (ईन्सेक) ले बैतडीमा नेपाल शिक्षा परियोजना लागु गरेपछि प्रदिपको परिवारका दुःखका दिन घटदै गए ।

४ बर्ष अघि सदरमुकाम गोठालापानीमा मोवाइल मर्मत तालिम लिएपछि उनका परिवारको दुःखका दिन घटदै गएका हुन ।

इन्सेकले मुक्त हलियाका बालबालिकाको लागि शिक्षा र सिप पहँुच वृद्धि कार्यक्रम मार्फत अपौचारिक शिक्षा लिने उमेर कटेका उनी जस्तै २५ जनालाई ३ महिने मोवाइल मर्मत तालिम दिएपछि अहिले प्रदिपले मोवाइल मर्मत पसल खोलेका छन ।

तालिमपछि ईन्सेकले मोवाईल मर्मत गर्ने आवश्यक सामाग्री दिएपछि गरिवी निवारण कोषबाट ऋण लिएर उनले पसल खोलेका हुन ।
पाटनको बेडौतीमा मोवाइल मर्मत पसल खोलेर मासिक १५ हजार आम्दानी गर्दै परिवारको गर्जो टार्न सहज भएको छ । मोवाइल मर्मत गरेर उनले परिवारको सबै ऋण समेत तिरेको बताए ।

उनले भने ‘तालिम नपाएको भए भारतमा ज्यालामजदुरी गरेर गुजारा गर्नुपथ्र्यो तर अहिले आफनै पसलमा काम गर्दा सहज भएको छ ।’

प्रदिप जस्तै मुक्त हलियाका ८३ जनाले मोवाइल मर्मत तालिम लिएका छन ती मध्ये २५ जनाले मोवाइल मर्मत पसल खोजी गाँउमै रोजगारी पाएका छन ।

गाँउमै सिपमुलक रोजगारी पाएपछि उनीहरुको परिवारको आयस्तर वृद्धि भएको छ । बिहान बेलुका ज्यालामजुदरीले घरखर्च चलाउदै आएका परिवारको जीवनस्तरमा सुधार आएको छ ।

प्रदिप जस्तै दशरथचन्द नगरपालिक– ४ पल्लो चौडालीका भरतराम कोली अहिले काठमाण्डौको बिशालबजारमा रहेको एक मोवाइल मर्मत सेन्टरमा काम गर्दै आइएमा अध्ययनरत छन ।

आर्थिक अवस्था कमजोर भएका कोली राजधानीमा पढने सपनामा पनि सोचेका थिएनन । तालिम लिएपछि पसलमा काम गर्दै पढन पाउदा उनी खुशी छन ।

पढाई खर्च आफैले जुटाएर चाडपर्वमा घरमा आउदा घरपरिवारको लागि लुगा कपडा समेत ल्याउने गरेको उनले बताए ।

पाटन लार्खाकी नन्दा भुल पनि अहिले आत्मनिर्भर बनेकी छन । ईन्सेकको नेपाल शिक्षा परियोजनाबाट झोला मर्मत तथा बुनाई तालिम लिएपछि उनी घरमै बसीबसी पैसा कमाउन थालेकी छिन ।
झोला बुन्न आवश्यक कच्चा पदार्थ धागो खरिद गरी यो बर्ष झोला बिक्री गरेर ७५ हजार कमाएको उनले बताइन ।

उनले बनाएका झोला लिन बजारमा तछाड मछाड नै चल्छ । मिहेनत साथ राम्रो, स्तरिय आकर्षक झोला देखेपछि ग्राहक झोला खरिदको लागि घरमै आउने गरेका छन ।

परियोजनाले मुक्त हलियाको जीवनस्तर नै परिवर्तन गरेको छ । मुक्त हलिया बढी भएको देहीमाण्डौ, पाटन, न्वाली, दुर्गास्थान लगायतका ठाँउका मुक्त हलियाका बालबालिका आत्मनिर्भर बन्नुका साथै बिद्यालय समेत जान थालेका छन ।

बिद्यालयमा सचेतना कक्षा मार्फत मुक्त हलियाका बालबालिकाको चेतनास्तर वृद्धि भएको छ । छुवाछुत, भेदभाव, छाउपडी लगायतका विकृतीबारे चेतना जगाउन सहयोग पुगेको निगंलाशैनी उच्च माविका प्रअ प्रेमबहादुर बोहराले बताए ।

उनले भने परियोजना लागुभएपछि बिद्यालय आउने मुक्त हलियाका बालबालिकाको संख्या बढेको छ ।

मुक्त हलियाका बालबालिकालाई शैक्षिक समाग्री, खेल समाग्री वितरणपछि उनीहरु खुशी भएको प्रअ बोहराले जानकारी दिए ।

ईन्सेकले संचालन गरेको नेपाल शिक्षा परियोजनाले मुक्त हलियाको आर्थिक अवस्था सुधार्दै, चेतनास्तर वृद्धि गर्दै शिक्षा र सिप विकास भएको ईन्सेक जिल्ला प्रतिनिधी शेरबहादुर चन्दले बताए ।