खोज

उमा केसी | रोल्पा, २० कात्तिक | रोल्पा नगरपालिका–१० धवाङकी विनमती सुनारले एकाबिहानै सदरमुकाम लिवाङमा रहेको एक पसलमा भाइटीकाका लागि प्लाष्टिकका माला किन्दै हुनुहुन्थ्यो । पसलमा झुण्ड्याइएका विभिन्न थरिका माला छनोट गर्दै उहाँले रु १०० पर्ने १० वटा माला किनेर रु एक हजार भुक्तानी गर्नुभयो । 

तिहारको भाइटीका नजिकिँदै गर्दा यहाँका बजारमा माला र सप्तरङ्गी टीका किन्नेहरूको चहलपहल बढेसँगै स्थानीय व्यापारीलाई भ्याइनभ्याइ हुन थालेको छ । तिहारका लागि अन्य समान किन्नेको भन्दा प्लाष्टिकको माला किन्नेकोहरूको बढी चहलपहल देखिन्छ । 

पखेराभरि हजारी, मखमली र सयपत्री फूल ढकमक्क फुले पनि दीदीबहिनीको आकर्षण भने प्लाष्टिकबाटै बनेका फूलमै देखिन्छ । घर वरपर फुलेका फूलका थुङ्गा टिपेर माला गाँस्न झन्झट मान्ने उनीहरू बजारमा झुण्डिएका बनिबनाउ माला किनेर भाइटीका मनाउन हौसिएका हुन् । घरमा सयपत्री फूल प्रशस्त मात्रामा भए पनि दाजुभाइले समेत बजारको माला मन पराउने भएकाले यस्तो माला खरिद गरेको हुँ सोही नगरपालिका–१० भनभनेकी कल्पना पुनले भन्नुभयो । गाउँमा सबैले बजारकै माला लगाउने चलन आएको जानकारी दिँदै उहाँले भन्नुभयो “घरमा फुलेको मखमली फूल त तिहारका बेला कुकुर, गाई र गोरुलाई मात्रै लगाइदिन्छौँ ।” 

प्लाष्टिकबाट बनेका मालामा स्थानीयवासीको मोह अत्यधिक दिएकाले आफूले दैनिक रू ४० हजारभन्दा बढीको माला बिक्री गर्दै आएको लिवाङका व्यापारी चन्द्रज्योति सुवेदीले बताउनुभयो । तिहारका लागि भनेर रु आठ लाखको माला खरिद गरेर ल्याइएको र ती सबै बिक्री हुन्छ भन्दै उहाँले बजारवासीभन्दा ग्रामीण भेगबाट आएकाहरूले बढी मात्रामा प्लाष्टिकको माला किन्ने गरेका र मालाको गुणस्तर हेरेर रु ५० देखि २५० सम्मका माला बिक्री भइरहको जानकारी दिनुभयो । 

तिहारमा आफूहरुले बढी मात्रामा प्लाष्टिकको माला बिक्री गर्ने गरेको अर्का व्यापारी सिर्जना श्रेष्ठले बताउनुभयो । बढी मात्रामा यस्ता माला बिक्री हुनाका साथै अन्य सामानको तुलनामा यसमा नाफा पनि बढी भएको उल्लेख गर्दै उहाँले दैनिक रु २० हजारको माला बिक्री गर्दै आएको बताउनुभयो । 

सदरमुकामलगायत जिल्लाका साना ठूला व्यापार केन्द्रमा तिहारमा प्लाष्टिकको माला अत्यधिक मात्रामा बिक्री हुने गरेको रोल्पा उद्योग वाणिज्य सङ्घका वरिष्ठ उपाध्यक्ष रामचन्द्र थापाले जानकारी दिनुभयो । पछिल्ला दिनमा यस्तो मालाको आकर्षण बढ्दै गएको र हरेक वर्ष करोडौँ मूल्यका यस्ता माला भित्रिने गरेकाले रोल्पा जस्तो जिल्लाबाट समेत ठूलो मात्रामा रकम बाहिरिने गरेको गुनासो गर्नुभयो । 

आफूहरुले दाजुभाइलाई तिहारमा मखमली र सयपत्री फूलको माला लगाई दिने गरे पनि अहिले भने घरछेवैमा फुलेका यस्ता फूलको सट्टा प्लाष्टिकका फूलको माला लगाइदिने चलन आएको रोल्पा नगरपालिका–४ की ज्येष्ठ नागरिक मतिकला केसीले बताउनुभयो । आफूहरुले असार÷साउन महीनामा हजारी फूलको बेर्ना रोपेर त्यसको संरक्षण गर्दै तिहारको समयमा प्रयोग गर्ने गरे पनि अहिले फूल टिपेर माला गाँस्न झन्झट मान्दै बजारको माला किनेर प्रयोग गर्ने गरेकाले हजारी, सयपत्री र मखमली फूलसँग परम्परा र संस्कृति पनि गाँसिएको छ भन्नुभयो । 

आधुनिकतासँगै तिहारमा प्रयोग गरिने आधुनिक मालाले पुरानो संस्कृतिमा ह्रास आउन थालेकामा ज्येष्ठ नागरिक जिल्ला सङ्घका अध्यक्ष तेजराज आचार्यले असन्तुष्टि व्यक्त गर्नुभयो । पुरानो भन्दैमा सबै संस्कृति नै लोप हुने प्रवृत्ति अङ्गाल्नु राम्रो होइन भन्दै उहाँले आफूहरुले पुस्ता हस्तान्तरणसँगै पुराना संस्कृति र मान्यताको जगर्नेका लागि विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छौँ भन्नुभयो ।