खोज

पुष १३, काठमाडौँ | बैदेशिक रोजगारीको समस्याहरु धेरै छन् । यस्तै समस्या मध्ये एक हो, स्वदेशमा गरिएको मेडिकल परिक्षण विदेशमा पुगेर फेल हुनु । 

नेपालबाट बैदेशिक रोजगारीको क्रममा सेक्युरिटी गार्ड पदमा युएई पुगेका एक व्यक्तिकि श्रीमतीले फोन मार्फत जिज्ञाशा व्यक्त गरिन् । उनको प्रश्न थियो ‘एक महिना अघि इटहरीको एक मेडिकल संस्थाबाट मेडिकल परिक्षणमा पास भएर युएई गएका मेरो श्रीमानको बिदेशमा परिक्षण गराउँदा फेल देखायो । उहाँ एक सातापछि नेपाल फर्कदै हुनुहुन्छ के गर्ने ?’ 

उनको समस्याको हल गर्ने कानुनी बाटो त्यति अफ्ट्यारो छैन तर समस्या लागत खर्चको छ । उनका श्रीमान युएईमा सेक्युरिटी गार्ड पदमा गएका हुन् । जसको लागि उनका श्रीमानले एजेन्ट तथा म्यानपावर कम्पनीलाई ३ लाख ५० हजार लागत शुल्क बुझाएका थिए । 

आफ्ना श्रीमान नेपालमा मेडिकल फिट भएर विदेश पुगेपछि अनफिट भएको भन्दै उनले जिज्ञाशा पोखिन् ‘मेरो श्रीमान नेपाल फिर्ता हुँदैछन्, अब मैले बैदेशिक रोजगारीमा जाँदा लागेको लागत र प्रक्रियागत खर्च फिर्ता पाउन कहाँ जानु पर्छ ?’

यसै बिषयमा सम्बन्धित म्यानपावर कम्पनीसँग जानकारी लिँदा एजेन्टको संलग्नतामा उनका श्रीमान युएई गएका हुन् । म्यानपावर संचालकले भनेका छन् ‘त्यत्रो लागत म्यानपावरले लिएको होइन, एजेन्ट मार्फत अशुली भएको हुनसक्छ, यस्तो अवस्थामा जोडिएका एजेन्टको विवरण हेरेर पिडितलाई लागत सहितको क्षेतीपूर्ति दिनेछौं ।’ 

कानुनि उपचार के छ ? 

नेपालमा मेडिकल पास भएर विदेश गएको मान्छे विदेशमा मेडिकल फेल भएमा कानुनी उपचार पनि छ । नेपालमा मेडिकल गराउँदा पास भए पनि  विदेशमा पुगिसकेपछि रोजगारदाताले स्वास्थ्य जाँच गर्दा  फेल भएमा क्षतिपूर्ति पाइने व्यवस्था छ । वैदेशिक रोजगार ऐनको दफा ७२ मा गलत स्वास्थ्य परीक्षणको प्रतिवेदनका कारण कोही फर्किनुपरे वैदेशिक रोजगारीमा जाँदा र फिर्ता हुँदा लागेको रकम गलत स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने संस्थाले बेहोर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

यस्तो समस्या पर्दा नेपालमा मेडिकल जाँच गराउने स्वास्थ्य संस्थाले पिडितलाई क्षेतीपूर्ति दिनुपर्ने हुन्छ । माथिको समस्याको हकमा पनि यस्तै कुराको लागु हुन्छ । पिडितले मेडिकल अनफिट भएको कारण मेडिकलबाट पाउनुपर्ने नियम अनुसार क्षेतीपूर्ति र आफू जाँदा लागेको लागत समेत पाउनुपर्ने हुन्छ । नियमानुसार मेडिकल चेक गराउँदा लागेको खर्च र विदेश जाँदा आउँदा लागेको दुइतर्फी हवाई भाँडा बराबरको खर्च मेडिकल संस्थाले दिनुपर्ने नियम छ । 

जसको लागि पिडित पक्षले मेडिकल पास भएको रिपोर्टको सक्कल प्रति, विदेशमा मेडिकल फेल भएको प्रमाण (फेल देखाउने मेडिकल रिपोर्ट), श्रम स्वीकृति गरेको हुनुपर्ने, जाँदा फर्किँदाको हवाई टिकटको प्रतिलिपि, राहदानीको प्रतिलिपि र मेडिकल चेक गराउन पैसा बुझाएको रसिद समेत बैदेशिक रोजगार विशेषज्ञ समितिमा निवेदन दिन सक्छन । यसरी निवेदन दिँदा पिडित व्यक्ति नेपाल फर्केको ३५ दिन भित्र निवेदन दिइसक्नु पर्छ ।