खोज

पुस २, काठमाडौँ । नेपालमा बसाइँसराइँको प्रवृत्ति, ढाँचा, असर र शासकीय संरचनाको सिंहवालोकन सहितको आप्रावासीको अभिलेख सार्वजनिक भएको छ । नेपाल सरकारको समन्वयमा अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन सङ्गठन (आइओएम) ले तयार गरेको अभिलेख अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासी कामदार दिवसका अवसर पारेर आज सार्वजनिक गरिएको हो । 

श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री रामेश्वर राय यादवले अभिलेख सार्वजनिक गरे । अभिलेख सार्वजनिक कार्यक्रममा बोल्दै श्रममन्त्री यादवले श्रम आप्रवासनलाई सुरक्षित बनाउन सरकारले सीपयुक्त जनशक्तिलाई मात्र वैदेशिक रोजगारीमा पठाउने नीति अख्तियार गरेको बताए । 

वैदेशिक रोजगारीका क्षेत्रमा भइरहेको विकृति विसङ्गति हटाउँदै म्यानपावर कम्पनीलाई नियमन गरिने उनको भनाइ थियो । अभिलेखले वैदेशिक रोजगारीलाई सुरक्षित, मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुराएको मन्त्री यादवको बुझाई छ । मन्त्री रायले सरकारले आफ्ना संयन्त्रमार्फत विगतदेखि नै आप्रवासी कामदारका लागि विभिन्न कल्याणकारी कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको जानकारी दिए ।

वैदेशिक रोजगारबाट प्राप्त विप्रेषणलाई उत्पादशनील क्षेत्रमा लगाउने सरकारको प्राथमिकताभित्र राख्नुपर्ने नेपाल सरकार, नीति अनुसन्धान केन्द्रका अध्यक्ष गणेश गुरुङलर बताएका छन् । सही तथ्याङ्क नहुँदा नीति निर्माण गर्न समस्या भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले बसाइँसराइँ अभिलेखमा समोवश तथ्याङ्कका आधारमा नीति निर्माण तहमा वकालत गर्न सहयोग पुग्ने उनको भनाई छ । तथ्यमा आधरित अभिलेखलाई प्रयोग गरेर बसाइँसराइँसँग नीति निर्माण गर्न तथा कानून सुधार गर्न आइओएमको भूमिका रहेको उनको तर्क छ ।

यसैगरी, आइओएमका नेपाल प्रमुख लरिना ल्याण्डोले आप्रवासी रणनीतिलाई नयाँ ढङ्गबाट लैजान बसाइँसराइँ अभिलेख तयार गरिएको बताइन । आप्रवासनले स्रोत तथा गन्तव्य मुलुकलाई भलाइ गरोस् भन्ने नै आइओइमको चाहना रहेको उनले जानकारी दिइन ।

अभिलेखका सुझाव 

अभिलेखलाई चार भागमा विभाजन गरिएको छ । एक भागमा नेपालको बसाइँसराइँको प्रवृत्तिको बारेका तथ्याङ्क र विश्लेषण गरिएको छ । दोस्रो भागमा बसाइँसराइँले आर्थिक–सामाजिक तथा विकासका मुख्य सुचकमा परेको असरबारे विश्लेषण गरिएको छ । तेस्रो भागमा बसाइँसराइँलाई व्यवस्थित गर्ने शासकीय संरचना र चौथो भागमा नीति निर्माताका लागि सुझाव दिइएको छ ।

सान्दर्भिक तथ्याङ्क प्रस्तुत गरी प्रभावकारी नीति निर्माणमा सहयापुर्याउन र बसाइँसराइँलाई नेपालको विकास योजनामा मूलप्रवाहीकरण गर्ने उद्देश्यले अभिलेख सार्वजनिक गरिएको आइओएमले जनाएको छ । अभिलेखमा बसाइँसराइँका प्रकार, विशेषतासम्बन्धी तथ्याङ्कीय स्रोतको पहिचान गरी तथ्य प्रमाणसहित प्रस्तुत गरिएको छ । 

अभिलेखमा बसाइँसराइँलाई व्यवस्थित बनाउन २४ वटा सुझाव दिइएको छ । नेपालमा विभिन्न तहमा आप्रवासनको मुद्दा हेर्ने निकाय छन् । आप्रवासनसम्बन्धी एउटा वृहद नीति निर्माण गर्ने र संस्थागत समन्वय संयन्त्रको स्थापना गरी समन्वयात्मक ढङ्गबाट तिनीहरुको कामलाई थप प्रभावकारी बनाउन सुझाव दिइएको छ ।

अभिलेखले आप्रवासी कामदारको सुरक्षाको प्रयासलाई थप प्रभावकारी बनाउन तथा सुरक्षित वैदेशिक रोजगारीका लागि गन्तव्य मुलुकसँग द्विपक्षीय सम्झौता गर्न सुझाव दिएको छ । अभिलेखमा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केका कामदारको सीप तथा क्षमताको पर्याप्त फाइदा लिन नसकिरहेको अवस्थामा उनीहरुलाई स्वदेशमै लगानीका अवसर प्रदान गर्न र उचित रोजगारीको खोजी गर्नेतर्फ ध्यान दिन आग्रह गरिएको छ । 

विभिन्न सामग्रीको विस्तृत अध्ययन र विभिन्न तहका सरकारी निकाय, नागरिक समाज सम्बद्ध संस्था, ट्रेड युनियन, अनुसन्धानमुखी संस्था, राष्ट्रसङ्घीय निकाय र प्राज्ञिक व्यक्तित्वसँग विभिन्न चरणमा परामर्श गरी यो अभिलेख तयार पारिएको हो ।

अभिलेखमा समेटिएको तथ्याङ्क सरकारको आयोजनामा सम्पन्न भएका राष्ट्रिय जनगणना, आवधिक सर्वेक्षण, प्रशासनिक अभिलेखलगायत स्रोतबाट लिइएको हो । ८१ मुलुकमा बसाइँसराइँ अभिलेख तयार गरिएको पाइन्छ । नेपालको अभिलेखलाई विश्वमै उत्कृष्ट मानिएको छ |