द्वन्द्व हैन, एकता र विकास चाहन्छन् रोल्पालीहरु

<p><b>कविता उपाध्याय/असार ३, रोल्पा |</b> दशवर्षे सशस्त्र संघर्षको उद्गमस्थलका रुपमा चिनिँदै आएको रोल्पालाई बाहिरबाट हाउगुजीका रुपमा लिइने भएपनि यहाँ आइपुगेपछि आममानिसको दृष्टिकोण फरक हुने गरेको पाइएको छ ।&nbsp;<br></p><p>“रोल्पा दुर्गम, विकट, अप्ठेरो, डरलाग्दो र कठिन पर्यायका रुपमा रहेको आममानिसको बुझाइ छ तर, त्यसो नभएर रोल्पा सुन्दर, मनोरम, पर्यटकीय स्थलका साथै बौद्धिकता र मेहनतको उर्बर भूमिका रुपमा रहेको हामीले पायौँस” भर्खरै सम्पन्न बृहत् साहित्य सम्मेलन–२०७५ का एक सहभागीको अनुभूति हो यो ।&nbsp;</p><p>रोल्पा नगरपालिकाको आयोजना तथा जिल्लामा क्रियाशील विभिन्न साहित्यिक संघसंस्थाको संयोजनमा यही २०७५ जेठ २०, २१ र २२ गते ‘पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि साहित्य’ भन्ने मूल नाराका साथ सदरमुकाम लिवाङमा बृहत् साहित्य सम्मेलन भयो । साहित्य सम्मेलनको एक हिस्सा थियो राष्ट्रिय कविता प्रतियोगिता । प्रतियोगितामा देशका विभिन्न जिल्लाबाट कवि, कवयत्री तथा साहित्यकारहरुको सक्रिय सहभागिता रह्यो । संघीय संविधान जारी भएपछि नेपालमै पहिलोपल्ट रोल्पामा यस किसिमको बृहत् साहित्यिक कार्यक्रमको आयोजना गरिएको हो ।&nbsp;</p><p>जिल्लामा आएका अतिथिलाई रोल्पा नगरपालिकाभित्र रहेका पर्यटकीय स्थलहरुको भ्रमणसमेत गराइएको थियो । यसै क्रममा रोल्पाको गुरुङगाउँ, माडीचौर र सातदोबाटोमा अतिथिहरुलाई भ्रमण गराइएको थियो । माडीचौरमा युद्ध साहित्यका बारेमा समीक्षात्मक परिसंवाद पनि गराइएको थियो ।&nbsp;</p><p>रोल्पा नगरपालिकाका प्रमुख पूर्ण केसीले भन्नुभयो – “कलमले समाज परिवर्तनमा उल्लेखनीय योगदान पु¥याउने विश्वासका साथ हामीले देशभरका साहित्यकार तथा पत्रकारहरुलाई प्रतिनिधिका रुपमा जिल्लामा भित्र्याएका हौँ । अब रोल्पालाई हेर्ने आममानिसको मानसिकतामा परिवर्तन ल्याउन र रोल्पालाई पर्यटकीयस्थलका रुपमा विश्वमै चिनाउन जरुरी छ भन्ने हाम्रो ध्येय हो ।”&nbsp;</p><p>द्वन्द्वपछि पनि रोल्पालाई हेर्ने आममानिसको दृष्टिकोण नफेरिएको सन्दर्भमा नगरपालिकाको प्रयास सान्दर्भिक र सामयिक छ । उहाँका अनुसार रोल्पा हाउगुजी होइन, रोल्पालाई हेर्ने दृष्टिकोणमा सकारात्मक परिवर्तन आउन जरुरी छ भन्ने ठानेर आउँदा दिन रोल्पालाई फरक पहिचानका साथ पर्यटकीय गन्तव्यका रुपमा उजागर गर्न नगरपालिकाले साहित्यिक कार्यक्रमको आयोजना गर्ने पहलकदमी लिएको हो ।&nbsp;</p><p>केसीले भन्नुभयो – “विगतमा युद्धको मूल बाटो समातेर परिवर्तनका लागि हिँडेका मानिस र युद्ध ठीक होइन भनेर हिँडेका मानिसहरु सँगै मिलेर कार्यक्रम ग¥यौं । यसले पनि रोल्पा परिवर्तनको मूलधारमा रहेको छ भन्ने प्रष्ट हुन्छ । द्वन्द्वका तुषहरु मेटिएर रोल्पालीमा एकताको विकास भएको छ भन्ने सन्देश दिन कार्यक्रम सफल भएको छ भन्ने हामीले ठानेका छाँै ।”&nbsp;</p><p>यस्तै, बृहत् साहित्य सम्मेलनमा अतिथिका रुपमा रोल्पा आइपुग्नुभएका राष्ट्रिय समाचार समितिका प्रधान सम्पादक राजु शाक्यले सुनेको रोल्पा र आफूले प्रत्यक्ष अनुभूत गरेको रोल्पामा धेरै फरक भएको अनुभव सुनाउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो – “रोल्पालाई सम्झँदा मैले केही असहज र भयको महसुुस गर्ने गर्थे । त्यही भूमिमा टेकेपछि भने त्यो सोच बदलिएको छ ।”&nbsp;</p><p>रोल्पामा क्रान्तिकारिताको कुरा गर्ने, राजनीतिक दर्शनमा बहस गर्ने धेरै नै होलान् भन्ने सोच बनाएर बस्नुभएका उहाँ साहित्य र साहित्य सिर्जनालाई आफ्नो प्रतिभा ठान्ने र त्यसमा गर्व गर्नेहरु धेरै देखेर अचम्म मान्नुहुन्छ ।&nbsp;</p><p>उहाँले भन्नभयो – “जनयुद्ध अपरिहार्य थियो भन्नेहरुबाट अब त नेता भ्रष्टीकरणमा गए भन्ने आलोचना पनि सुनेँ । नेताहरुको व्यवहारले धेरैलाई विरक्त बनाएको रहेछ । विगतको घाउलाई कसैले कोट्याउने र दुःख मनाउ गरेको पाइनँ । जो जोसँग बोलेँ उनीहरु ‘जे भयो भयो बिर्सिनु बेस अब मिलेर अघि बढ्नुपर्छ’ भन्ने पाएँ ।”&nbsp;</p><p>साहित्य सम्मेलनका अर्का सहभागी मधुपर्क मासिकका नायब कार्यकारी सम्पादक तुलसीहरि कोइरालाले विगतमा रोल्पा जिल्लालाई माओवादी आन्दोलनको केन्द्रका रुपमा बुझिँदै आएको बताउनुभयो । रोल्पाबाट फर्केपछि कोइरालाले भन्नुभयो – “सन्त्रासको विम्ब बनेको लिवाङले आफ्नो पुरानो विम्बलाई मेटाउन गर्दै आएका पहलअन्तर्गत बृहत् साहित्य सम्मेलन पनि एक हो भन्ने मैले बुझेको छु । रोल्पा जिल्ला राजनीतिमा जे जस्तो अवस्थामा भए पनि समग्र जिल्लाको विकासका लागि सम्पूर्ण रोल्पावासी एक छौँ भन्ने भावना कार्यक्रममा देखियो ।”&nbsp;</p><p>उहाँको अनुभवमा रोल्पालीहरु असाध्यै सोझा, मिलनसार र विकासप्रेमी छन् । उहाँले भन्नुभयो – “कतिपय कुराहरु भ्रमका रुपमा फैलिएका हुन्छन्, भ्रमलाई मेट्न आफ्नै आँखाले हेर्नुपर्छ । हो, हामीले यसपालि रोल्पालीको एकता, विकासप्रेम र अपनत्वलाई आत्मसात् गर्ने अवसर प्राप्त ग¥र्यौं । असाध्यै राम्रो कार्यक्रम सम्पन्न भयो । नौ सय ७० जनाको शहादत र कैयौँको बेपत्ताको जगबाट उठेर सुन्दर रोल्पाको निर्माणमा रोल्पाली जुटेका छौँ भन्ने सन्देश रोल्पाले बाँडेको छ ।”&nbsp;</p><p>साहित्य सम्मेलन आयोजना गरेर रोल्पालीहरु भनिरहेका छन् ‘हामी अब विगतलाई सम्झन चाहँदैनौँ, गणतान्त्रिक नेपालको पुनःनिर्माणमा जुटिसकेका छौँ ।&nbsp;</p><p>रोल्पाली स्रष्टा दामु मर्सिफुलका अनुसार रोल्पाको सामाजिक र सांस्कृतिक पहिचानले गर्दा पनि रोल्पालाई रोल्पा भनी गर्व गर्ने वातावरण सिर्जना भइरहेको बताउनुहुन्छ । रोल्पामा प्राकृतिक, धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनको प्रचुर सम्भावना रहेको छ । यसका साथै रोल्पालाई विगतमा युद्ध झेलेको एक नमूना पर्यटकीय स्थलका रुपमा विकास गरी पर्यटनमा नयाँ आयाम थप्न सकिन्छ । यसका लागि रोल्पालीको एकता अपरिहार्य भएको उहाँ बताउनुहुन्छ ।&nbsp;</p><p>विभेदरहित समाज बनाउन विगतमा द्वन्द्वमा प्रत्यक्षतः होमिनुभएका पूर्व माओवादी योद्धा क्षितिज मगरसँग विगतप्रति कुनै गुनासो छैन । उहाँ सन्तोष मान्दै भन्नुहुन्छ – “क्रान्तिमा होमियो । समयले मागे अनुसार मेरो भूमिका रह्यो ।” क्षमता भएर पनि सेना समायोजनमा नपरेकामा उहाँलाई दुःख लाग्छ । अहिले ठेकेदारीको काम सम्हालेर आफूजस्तै साथीहरुलाई रोजगार दिनु पर्ने र परिवार धान्नुपर्ने उहाँलाई बाध्यता छ तर, विगतप्रति कुनै पश्चाताप छैन ।&nbsp;</p><p>रोल्पा नगरपालिकाले साहित्यिक कार्यक्रममार्फत लिवाङलाई देशका अन्य भागसँग जोड्न गरेको प्रयास प्रशंसनीय छ । यो कार्यक्रमले रोल्पाली जनताको एकता सन्देश देशभर फैलाउन सकेको त छ नै यहाँको प्राकृतिक सौन्दर्य र संभावनाप्रति धेरैको ध्यान आकृष्ट गर्न पनि सफल छ । रासस</p>