लोकेन्द्र प्रशाद जोशी । चैत २७, दार्चुला | गाउँमै काम नपाइने र आफ्नै खेत जोतखन गरेर बर्षभरी २ छाक टार्न नपुग्ने बाध्यताले जहान र लालाबाला र परिवार छोडेर शुदुरपश्चिमका सयौ युवा मजदुरिका लागी भारतका बिभिन्न सहरहरुमा धाउँनेगरेका छन । तर बर्षभरी दैनिक मजदुरी गरेर घर फर्कीनेबेला कतिपयले रित्तोहात फर्कीनुपर्ने अवस्था समेत शृजना हुने गरेको छ । नेपालीहरु श्रम शोषणमा पर्दा समेत मालीकको डरले मुख खोल्नै सक्दैनन् ।
दार्चुला, बैतडि लगायत शुदुरपहाडका थुप्रै मानिसहरु कामको सिजनमा घर फर्कीने र बाकी एक बर्षमा १० महिनाजति भारतमा मजदुरी गरेर बिताउँने गरेका छन । आइतबार भारत धारचुलाको सुप्लाबाट महिनौ मजदुरी गरेर बैतडिको एउटै गाउँका दर्जनबढि मानिसहरु घर फर्कीने भनेर मालीक सहित दार्चुला सदरमुकाम खलंगा पुगेका छन । कारण मालीकले कामगर्ने ठाउमाँ पैशा छैन, दार्चुलामा पैसा दिन्छु भनेपनि अलिअलि पेश्की रकम सम्म लिएर धारचुला हुदै दार्चुला आएका हुन । आइतबार पैसा दिन्छु भनेपनि पैसा नदिएपछि एउटै गाउँका दर्जनबढी युवाहरु भाडा तिरेर दार्चुला सदरमुकाम खलंगामै बसेका छन । पत्रकारहरुले यो घटना थाहा पाएपछि मालीक आन सिह रोक्कालाइ भेटन् जादा उल्टै पत्रकारहरुलाइ समेत थर्काएर भन्छन, म दिदैन् तपाइहरुनै दिनु ! मेरोमा काम यिनिहरुले गरेका हुन् तपाइहरुलाइ टाउँको दुखाइ किन ? यो त प्रतिनिधि घटना मात्र हो यसरि कयौ नेपाली तोकेको पैसा नपाएर रुदै घर फर्किन बाध्य छन ।
घरमा कामको चटारो छ । यता भाडा तिरेर बस्नु परेको छ, बसेर पनि पैसा पाइन्छ, कि पाइन्न नाम नबताउँने सर्तमा एकजना मजदुरले भने, साहुले पैसाको कुरा गर्दा झर्केर बोल्छ । के गर्ने ? हाम्रो ४ लाख बढी पैसा हो, करिब एक लाख दिएको छ । खेतमा गहु छरेर मजदुरीका लागी आएका हौँ, अब खेतमा लगाएको गहु भिञ्याएर बर्खेबाली लगाउँने समय भएका कारण घर फर्कीन लागेका छौ साबिकको कोटिला गाबिस ७ ऐरीगाउँका ५१ बर्षीय जग्गि ऐरीले भन्नुभयो । सबै हामी एउटै मालीककोमा काम गथ्यौ त्यसैले एउटै गाउँ भएकोले संगै फर्कीन लागेका छौ । मजदुरीकालागी बालकदेखी बृद्धसम्म सबै भारत जाने गरेका छन । ऐरीगाउँकै १६ बर्षीय कल्यान ऐरी कक्षा ३ मा पढ्दानैै पढाइ छोडेर मजदुरी गर्न भारत गएको बताउँछन । उहालाइ ३ कक्षामा पढ्ने बेला भारत जानुको कारण सोध्दा सहजै जवाफ दिन्छन, गरीबिको कारण ।
ऐरी मात्रै हैन, सयौ बालबालीकाहरु कति बाध्यताले त कति पढाइ र जिन्दगीको महत्त नै नबुझेर भारत गएर मजदुरी गर्ने गरेका हुन । बालक मात्र हैन, बसीबसी खानुपर्ने पाको उमेरका बृद्धहरु समेत भारतमै मजदुरीकालागी गएका भेट्टिन्छन । ऐरीगाउँका ६२ बर्षीय धन सिह ऐर समेत युवाहरुसंगै भारी बोक्दै घर फर्कीरहेका थिए । उनि भन्छन । घरमा सानो एउटा छोरा छ, उसकोलागी भएपनि जेनतेन काम त गर्नेपर्यो । यस्तै बिहे गरेर श्रिमति घरको सहारा छोडेर आफु बिदेसिन समेत युवाहरु बाध्य छन । १८ बर्षमा बिहे गरेको केहि दिनमै मजदुरीकोलागी भारत आएको आज घर फर्कीदै छु, उक्त समुहका एक युवाले भन्नुभयो ।
यसरि आफ्नो पिडा त छ नै तर महिनौ पसिना बगाएर काम गरेकोे पैसा साहुले नदिदा गहभरी पिडा बोकेर फर्कीन बाध्य भएका छन । नेपालमै रोजगारीको वाताबरण नहुदा यसरि बिदेसी भुमिमा अर्काको ज्याजति सहदा निकै मन दुख्ने गरेको ऐरिले बताउँनुभयो ।
