प्राविधिक शिक्षातर्फ बढ्दो महिला आर्कषण

<p><b>यज्ञराज आङ्देम्बे | साउन १९, दमक |</b> प्राविधिक शिक्षातर्फ महिलाको आर्कषण बढ्दै गएको पाइएको छ । केही वर्षयता झापाको दमक आसपासका क्षेत्रमा सञ्चालित प्राविधिक शिक्षालयहरुमा अध्ययन गर्न आउने महिलाको आर्कषण बढ्दै गएकोे छ ।&nbsp;<br></p><p>दमकको आम्दा अस्पताल स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले सञ्चालन गरेको विभिन्न पाँचवटा प्राविधिक विषयको पठनपाठनमा अध्ययन गर्न आउने अधिकांश महिला भएको जनाएको छ । सीप तथा व्यावसायिक तालीम परिषद्को सिटिइभिटी० सम्बन्धनमा सञ्चालित स्टाफ नर्स, स्वास्थ्य सहायक, प्राविधिक–एसएलसीतर्फका अनमी, सिएमए, ल्याब असिस्टेन्टजस्ता प्राविधिक विषयमा ७० प्रतिशत हाराहारी महिलामात्र भएको प्रतिष्ठानका अधिकृत प्रदीप श्रेष्ठले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार सिटिइभिटीले शुक्रबार लिएको परीक्षामा ती विषयमा ४४१ जना विद्यार्थी सहभागी भएका छन् ।&nbsp;</p><p>स्टाफ नर्सको कोटामा १३४, एचएमा ४६, अनमीमा १२८, ल्याब एसिस्टेन्टमा ५२ जना र ८१ जनाले सिएमएका परीक्षार्थीले परीक्षा दिएका छन् । तीमध्ये स्वास्थ्य सहायक एचएमा छ पुरुष र २८ महिला, ल्याबमा दुई पुरुष ५० महिला र सिएमएमा १८ पुरुष र ६३ महिला विद्यार्थीले परीक्षा लेखेको प्रतिष्ठानले जनाएको छ । ती सबै विषयगत विषयमा छात्रवृत्तिसहित ४० जनाको कोटा भएको बताइएको छ ।&nbsp;</p><p>स्टाफ नर्समा पुरुषले समेत अध्ययन गर्नचाहे १५ प्रतिशत कोटा निर्धारण गरिने व्यवस्था गरिए पनि दमकको आम्दामा भने त्यो कोटामा पढ्न चाहने नआएको जनाएको छ । प्रतिष्ठानका अधिकृत श्रेष्ठले प्रक्रिया पूरा गरेर स्टाफ नर्समा पनि यो वर्षदेखि पुरुषको लागि छुट्टै कोटाको व्यवस्था गरे पनि त्यस विषय पुरुष विद्यार्थी पढ्न नआएको बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p>महिलाले मात्र अध्ययन गर्न पाउने सो विषयगत शिक्षामा सरकारले यो वर्षदेखि पुरुषलाई समेत सहभागी गराउने व्यवस्था गरेको थियो । सरकारले ल्याएको सो कार्यक्रमका बारेमा सर्वसाधारणले थाहा नपाएका कारण पनि पुरुष सहभागिता कम भएको हुनसक्ने श्रेष्ठको भनाइ छ ।&nbsp;</p><p>आम्दा अस्पतालका मेडिकल सुपरिडेन्टेड डा नवीन ढकालले प्राविधिक विषयतर्फ पुरुषभन्दा महिलाको आर्कषण बढ्दै गएको बताउनुहुन्छ । “पुरुषभन्दा महिलाको प्राविधिक शिक्षामा पहुँच बढको छ” डा ढकालले भन्नुभयो,– “प्राविधिक विषय पढ्नासाथ रोजगारी पाउने भएकाले यसमा पुरुषभन्दा महिलाको आर्कषण देखिएको छ ।” पुरुष रोजगारी तथा अध्ययनका लागि विदेशतर्फ जाने गरेकाले पनि यस्ता प्राविधिक शिक्षामा महिलाको आर्कषण भएको हुनसक्ने डा ढकालको बुझाइ छ ।&nbsp;</p><p>दमकको पुरानो सो स्वास्थ्य प्रतिष्ठानले २०५२ सालदेखि नर्सिङ कक्षा सञ्चालन गरिआएको छ भने यो वर्षदेखि तीन वर्षे स्वास्थ्य सहायक ९एचए० विषयमा थप पठपाठन सञ्चालनमा ल्याएको जनाइएको छ ।&nbsp;</p><p>यता कमल गाउँपालिका–७ बाह्रघरेमा अवस्थित सरस्वती माविले सञ्चालन गरेको कृषिसम्बन्धी प्राविधिक शिक्षालयमा समेत महिलाको आर्कषण भएको विद्यालयले जनाएको छ । सिटिइभिटीको सम्बन्धनमा सञ्चालित सो विद्यालयमा टि–एसएलसीतर्फको जेटिए ९जुनियर टेक्निकल एसिस्टेन्ट०, भेटेरिनरीसहित बाली विज्ञानतर्फ तीन वर्षे डिप्लोमा अध्ययन भइरहेको विद्यालयका प्रधानाध्यापक दुर्गा सेढाईंले बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p>विद्यालयले नियमित विषयको पठनपाठनबाहेक २०६७ सालदेखि जेटिए प्राविधिक विषयको पठनपाठनमा सञ्चालनमा छ । प्रअ सेढाईंले कृषि प्राविधिकमा पुरुषभन्दा महिलाको आर्कषण भएको बताउनुहुन्छ । “कृषि प्राविधिक विषयमा पुरुषभन्दा महिलाको आर्कषण छ” प्रअ सेढाइले भन्नुभयो,– “पुरुष कृषि पेशामा आउन चाहँदैनन्, हिजोको परम्परागत सोचले गर्दा सकभर यस्ता विषय पढ्न मनपराउँदैनन् ।”&nbsp;</p><p>सिटिइभिटीले लिएको परीक्षामा करीब २२० विद्यार्थी सहभागी थिए । तीमध्ये ८० प्रतिशत महिलानै भएको विद्यालयले जनाएको छ । तीनै विषयमा ४० जनाका दरले कोटा निर्धारण हुने ती विषयमा अध्ययन गर्न आउने अधिकांश महिलासँगै दुर्गम क्षेत्रका विद्यार्थी रहेको विद्यालयका शिक्षक एकराज प्याकुरेलले बताउनुहुन्छ ।&nbsp;</p><p>स्थानीयभन्दा अन्यत्र क्षेत्रका विद्यार्थीले यहाँ पढ्न आउने गरेको उहाँले बताउनुभयो । त्यहाँ पूर्वको पाँचथर, ताप्लेजुङदेखि पश्चिमका दाङ, कालीकोट, दैलेख, जाजरकोटसम्मका विद्यार्थी पढ्न आउने गरेको शिक्षक प्याकुरेलले बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p>साविक मेची अञ्चलमा नै सामुदायिक विद्यालयले शुरु गरेको कृषि प्राविधिक विषयको सो एकमात्र शिक्षालय भएको विद्यालयले जनाएको छ । प्रअ सेढाईंले कृषि विषयमा उत्कृष्ट नतिजाका कारण विद्यालयमा अध्ययन गर्न आउनेको संख्या उच्च देखिएको बताउनुभयो । “कृषि अध्ययनमा विस्तारै अहिले आर्कषण हँुदैगएको छ” प्रअ सेढाईले भन्नुभयो,– “कृषिमा आत्मनिर्भर हुने अवस्था सिर्जना भएको छ, यसले पनि युवामाझ यो विषयले विस्तारै आर्कषण पाएको छ ।” उहाँले शिक्षालयमा अध्ययन गर्न आउने विद्यार्थीका लागि आवासीय छात्रावाससमेत उपलब्ध गराउने तयारी गरेको छ ।&nbsp;</p><p>छात्र र छात्रा अलगअलग रहने छात्रावास भवन धमाधम निर्माण भइरहेको छ, यो पूरा भएपछि टाढाटाढाबाट आउने विद्यार्थीलाई सुविधा पुग्ने प्रअ सेढाईंले भन्नुभयो । उहाँले कृषि अध्ययन पूरा गरेका धेरै विद्यार्थीले गाउँघरमा स्वरोजगारीका अवसरसमेत प्राप्त गरेका बताउनुभयो । यस विद्यालयबाट उत्पादित जनशक्तिले करीब ७० प्रतिशत स्वरोजगार भएको पाएको विद्यालयको एक अध्ययनले समेत देखाएको प्रअ सेढाईंले दाबी गर्नुभयो ।&nbsp;</p><p>दमकसहित जिल्लामा सञ्चालित सिटिइभिटीबाट सम्बन्धन पाएका दुई दर्जन जतिका शिक्षालयमा समेत पुरुषभन्दा महिलाको संख्या धेरै भएको सम्बद्ध शिक्षालयहरुले जनाएका छन् ।&nbsp;</p>