खोज

अनिल अधिकारी । काठमाडौँ । भिजिट भिसाको सेटिङको प्रकरण सेलाउन नपाउँदै सोहि सेटिङ गर्ने गिरोहले वैदेशिक रोजगारको व्यक्तिगत श्रम स्वीकृति दुरुपयोग गरि अर्कै देशको श्रम निकालेर कुवेतमा नेपाली महिला पठाउन थालेको खुलाशा भएको छ । साझा सबाल मिडियाले गरेको अनुसन्धानपछि कुवेत पठाउने तस्कर गिरोहले सेटिङमा अजरबैजानको श्रम-स्वीकृति लिएर एअरपोर्टबाट सहजै छिराउने गरेको खुलाशा भएको हो ।

गत शनिवार २५ जना महिलाहरु घरेलु कामदारको रुपमा सेटिङ गरि कुवेत जान लागेको सुचना त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलले प्राप्त गरेको थियो । मिडिया स्रोतमार्फत अध्यागमन बिभागमा महानिर्देशक रामचन्द्र तिवारीले सूचना पाएलगत्तै बिमानस्थल अधिकारी र सुरक्षा अधिकारीलाई अलर्ट गराएका थिए । सूचना अनुसार राति ११ बजेको एअर अरेबियाको उडान मार्फत अजरबैजान जाने भनिएका महिलाहरु १० बजेसम्म पनि एअरपोर्ट कर्मचारीको सम्पर्कमा पुगेनन् । तर राति १० बजेपछि एकाएक हतार-हतार छ जना महिलाहरु अध्यागमनको सम्पर्कमा पुगेका थिए ।

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयका प्रमुख नरहरि घिमिरेको नेतृत्वमा रहेको कर्मचारी सहित सुरक्षाकर्मीले कागजात चेक-जाँचको क्रममा सबै महिलाले अजरबैजान जान लागेको भन्दै आफ्नो श्रम स्वीकृति समेत भएको प्रमाण देखाए । त्यसपछि भने अध्यागमन अलमलमा पर्यो । उक्त दिन अनुसन्धान गर्ने क्रममा विमानस्थल अधिकारीहरुले ति महिलाहरु कुवेत जान लागेको कुनै पुष्टि गर्न सकेन । साथै उनीहरुलाई वैदेशिक रोजगार बिभागले अजरबैजानको श्रम स्वीकृति लिएकै आधार बलियो बन्दा विमानस्थलले विदेश जाने स्वीकृति दियो । उक्त दिन सुस्मा तामाङ, रिना पाख्रिन, सुनिता चौधरी, अस्मिता चौधरी, जुना कुमारी चौधरी र बेली छेत्रीले बिदेस उड्न पाए । जसलाई तस्करहरुले सेटिङ मिलाएर कुवेत लैजान्छन् भन्ने जानकारी विमानस्थललाई दिईएको थियो ।

त्रिभुवन विमानस्थलले शनिबार सूचना अनुसार सत्य-तथ्य ठम्याउन नसकेपनि आइतबार राति भने थप ५ जना महिलाहरु सोहि प्रकृतिको श्रम स्वीकृति लिएर अजरबैजान जाने भनि अध्यागमन पार गर्नै लाग्दा अनुसन्धानको घेरामा परे । अनुसन्धानको क्रममा ति महिलाहरुले आफूहरु कुवेत जान लागेको र एअरपोर्ट पार गर्नकै लागि दलालहरुले अजरबैजानको श्रम बनाएर पठाएको स्वीकार गरे । त्यस क्रममा अधिकारीहरुले केहि तथ्यहरु समेत प्राप्त गरेपछि ५ जना महिलाहरु एअरपोर्टबाटै फिर्ता गरिए । जसमध्ये एक जना २५ बर्षीय महिलालाई थप अनुसन्धानको लागि विमानस्थल सुरक्षा अधिकारीलाई जिम्मा लगाएको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अध्यागमन कार्यालयका प्रमुख नरहरि घिमिरे जानकारी दिएका छन् ।

विमानस्थल प्रमुख घिमिरेले पछिल्लो केहि महिना यता एअरपोर्टबाट छिर्न असहज भएपछि सेटिङ गिरोहले आफ्नो रुट बदलेको हुनसक्ने बताए । उनले पछिल्लो घटनाले विमानस्थल थप चनाखो भएको समेत बताए । उनले सोमबारनै बिभिन्न एअरलाइन्सलाई बोलाएर यसै सम्बन्धमा छलफल गरिएको समेत जानकारी दिएका छन् ।

तस्करहरूले अजरबैजानको श्रम स्वीकृतिका लागि नक्कली कागजात तयार गर्दै आएको केहि तथ्य फेला परेको छ । उनीहरूले अजरबैजानको भिसामा रोजगारदाताको नक्कली इमेल पठाएर, स्वघोषणा फाराम पनि आफैले नक्कली भरेको र सेटिङमा श्रम गरेको पाएको छ । श्रम गर्दा भरिएकोको सबै महिलाको स्वघोषणामा ११/१२ डिजिटका कृते फोन नम्बर उल्लेख छन् भने सबैको स्वघोषणामा एकै जनाको औंठाछाप प्रयोग भएको छ । साथै अन्य कागजात समेत संकास्पद छन् । प्रारम्भिक १० जनाको कागजातको आधारमा सेटिङकर्ताले बुटवल र सुर्खेतको श्रम कार्यालयसँग सेटिङ मिलाइएको पाइएको छ ।

सेटिङ मिलाउने कार्यमा ‘दिनेश अनलाइन सेवा’ नामक इसेवाबाट श्रम स्वीकृतिको लागि रकमहरु तिरिएको समेत पाइएको छ । कुवेतमा रहेका नेपाली हाउसमेड तस्करहरुले एक महिला लगे बापत ७ सय केडी (नेपाली करिव ३ लाख २५ हजार) पाउने गर्छन् । त्यसै गिरोहले नेपालबाट एअरपोर्ट सेटिङमा बिगतमा ४०० केडीसम्म खर्च गर्ने गरेको स्रोत बताउँछ । हाल वैदेशिक रोजगारको श्रमको सेटिङ मिलाउन पनि तस्कर गिरोहले ठूलो रकम खर्चिएको र श्रम दिने कर्मचारीसमेतको मिलिमतोको आशंका छ ।

वैदेशिक रोजगार विभागको पछिल्लो तीन महिनाको तथ्यांक अनुसार, गत असार महिनामा ४ जना महिलाले मात्र अजरबैजानको श्रम स्वीकृति लिएका थिए। तर साउन महिनामा त्यो संख्या अस्वभाविक बढेर १३३ जना पुगेको पाइएको छ भने चालु भदौको १६ गतेसम्म १६९ जना महिलाको अजरबैजानको श्रम स्वीकृति लिईसकेको पाइएको छ । यसका आधारमा अनुसन्धान हुने हो भने दुई महिनाकै अवधिमा दुई सय भन्दा बढी महिलाको श्रम गरि कुवेत तस्करी गरेको आशंका छ । जसको अनुसन्धान वैदेशिक रोजगार बिभागले गर्ने भएको छ ।

वैदेशिक रोजगार विभागका उपमहानिर्देशक चन्द्र बहादुर शिवाकोटीले अजरबैजानको श्रम स्वीकृति लिएका महिलाहरूको कागजातको आधारमा थप अनुसन्धान गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।