खोज

पंकज धामी | कात्तिक १०, दार्चुला | खम्पा काण्डमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेबाफत गोरखा दक्षिण बाहू (गोदवा) तेस्रो पाएका ९० वर्षिय चन्द्रबहादुर घर्तीको प्रहरी सलामी सहित अन्तिम संस्कार गरिएको छ ।

२०३१ साल भदौमा खम्पा काण्डमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेबाफलत २०३२ सालमा तत्कालीन श्री ५ को सरकारले उनलाई गोदवा तेस्रो दिने घोषणा गरेको थियो । काठमाण्डौं जान नसके कै कारण उक्त पुरस्कार लिन नसकेको उहाँका जेठा छोरा ज्ञानेन्द्र घर्तीले जानकारी दिनुभयो ।

चिनियाँ सेनाले तिब्बतमाथि कब्जा गरेपछि, तिब्बती धर्म गुरुका अनुयायी (खम्पा) हरुले बिद्रोह गरे । चीनले त्यो बिद्रोहलाई नियन्त्रण गर्न खोज्दा तिब्बतबाट खम्पाहरु हातहतियार सहित नेपाल र भारत जान खोजे । त्यतिबेला भारतले तिब्बतीहरुलाई शरणार्थीका रुपमा स्वीकार गरेको र नेपालले नगरेको हुँदा ती खम्पाहरुलाई नेपाल प्रवेशमा रोक लगाइएको थियो । त्यसैगरी चिनियाँ सरकारले नेपाल सरकारसँग तिब्बतीहरुलाई शरण नदिन आग्रह गरेको थियो ।

यही पृष्ठभूमिमा २०३१ साल भदौमा तिब्बतबाट खम्पाहरु भारत र नेपाल पस्न खोजे । चिनसँगको युद्धका बेला कालापानीमा बसेको भारतीय सेनाको सिविर हुँदै भारत जाने खम्पाहरु भारत छिर्न सफल भए भने तिंकर भञ्याङ् भएर आउने खम्पाहरुले तत्काली शाही नेपाली सेना र नेपाल प्रहरीको समाना गर्नु पर्यो । ‘तिंकर भञ्याङ्बाट नेपाल छिर्न खोज्ने बाङ्दीलाई जिउँदो वा मारेर ल्याउनेलाई पुरस्कार दिने घोषणा तत्कालीन श्री ५ को सरकारले गरेको थियो ।’ खम्पा काण्डका प्रत्यक्षदर्शी तथा गोदवा तेस्रो जयदेव अवस्थी बताउनु हुन्छ । ‘नेपाली सुरक्षाकर्मीले बाङ्दीलाई मारेको र केहीलाई पक्राउ गरि काठमाण्डौं पठाउन सफल भएको घटनामा संलग्नहरुलाई गोदवा तेस्रो दिने घोषणा गरियो ।’ त्यतिबेला प्रावि छाङ्रुका प्रधानाध्यापक समेत रहेका गोदवा तेस्रो जयदेव अवस्थी बताउनुहुन्छ ।