पढ्न करिब 3 मिनेट लाग्छ
<p><img src="http://sajhasabal.com/uploads/contents/thumbs/c3b8b16e45d4ebc311f16e85c4919e1d1496130037.jpg" style="float: left;"><b><font face="Helvetica">कविता उपाध्याय/जेठ १६, रोल्पा ।</font></b><br></p><p><b>छोरा मर्यो युद्ध लड्दा, बेपत्ता छन् पति</b></p><p><b>खाली सिउँदो पुछिएका उठ चेली जति</b></p><p><b>पुस्ताँैदेखि रोल्पालीले पाएका छन् चोट</b></p><p><b>उम्मेदवार राम्रो छानी दिनुहोला भोट</b></p><p><b>रगतले मुछिएको यो रोल्पाली माटो</b></p><p><b>आफ्नै हातले हराभरा पारौँ देशको यो पाटो</b></p><p>आइतबार एकाबिहानै रोल्पाका विभिन्न बस्ती बस्तीमा पुगेर र्याईर्याई सारङ्गीको मीठो धुनसँगै घोराही नगरपालिका दाङका मङ्गले गन्धर्वले यो मीठो गीत गाइरहँदा त्यहाँको वातावरण नै सङ्गीतमय बनेको थियो । पहिले गीत सुन्दा निकै उत्साहित बनेका युवायुवती गीत सुन्दै जानेक्रममा निकै भावुक बनेका थिए । गन्धर्व दाइले गीत गाइरहँदा यी गीतका शब्दले रोल्पाली आमामात्र रोएनन् कैयौँ बाबु पनि भक्कानिए ।</p><p>जवानीमै सिउँदो पुछिएका चेली, बुढेसकालमा काख रित्तिएका आमा, द्वन्द्वकै कारण अभिभावक गुमाएका टुहुरा बालबालिका, बेपत्ता पारिएका तथा घरबारविहीन भएर बाँचिरहेका विस्थापित परिवारका सदस्य सबैलाई भावविह्वल बनायो मङ्गलेको गीतले । उहाँले आधा दर्जन बढी गीत सुनाउनु भएको थियो । सबैजसो गीत महिला पक्षमा बोलिएको जस्तो अनुभूति हुन्थ्यो ।</p><p><b>कति गर्छाै दिदी बहिनी घाँसदाउरा र मेला</b></p><p><b>आएको छ देशको भाग्य आफैँ लेख्ने बेला</b></p><p>पहिलो चरणको स्थानीय निर्वाचन देशका विभिन्न स्थानमा सम्पन्न भएपनि स्थानीय निर्वाचन रोल्पामा भने दोस्रो चरणमा हुने भएको छ । निर्वाचनका लागि प्रचारप्रसार सामग्रीसहित टोलटोलमा पुगेको ठूलो समूह मङ्गलेको गीत सुन्न एकै ठाउँमा झुम्मिएको थियो । मंगलेले गीतमात्र गाउनु भएन, उहाँले निष्पक्षरुपमा चुनावको प्रचारप्रसार समेत गर्नुभयो । उहाँले गाएका गीतका हरेक शब्द शब्दमा रोल्पाली जनताको आवाज बोलेको थियो ।</p><p>यसैबीच उहाँले दशवर्षे सशस्त्र युद्धका कारण पचास वर्ष पछाडि पारिएको रोल्पा र रोल्पालीले अझै पनि स्थानीय निर्वाचनमा विचार नपु¥याए रोल्पा अझै पछाडि पर्ने बताउनुभयो । उहाँले गीतका माध्यमबाट आगामी स्थानीय निर्वाचनमा हाम्रो होइन राम्रो, सक्षम, सबल र जनप्रिय उम्मेदवारलाई भोट दिनुपर्ने सुझाव दिनुभएको छ ।</p><p><b>हाम्रो होइन राम्रो नेता छानौँ दाजुभाइ</b></p><p><b>भोट दिउँ जनप्रिय उम्मेदवारलाई</b></p><p><b>उठ नारी च्यात अब बन्धनको जालो</b></p><p><b>जाग ब्यूझ जुर्मुराउ आयो तिम्रो पालो</b></p><p>चाउरी परेको अनुहार, फाटेका लुगा, काँधमा पुरानो झोला, टाउकोमा मैलिएर रङ नै नचिनिने आधा कपाल बाहिरै निस्किएको टोपी लगाएका मङ्गलेले आफू उमेरले करिब साठी वर्ष पार गरिसकेको बताउनुभयो ।</p><p>बाबु आमासँगै गीत गाउँदै हिँड्ने क्रममा ५/६ वर्षकै उमेरमा सारङ्गी रेट्न सिकेका मङ्गलेले आठ नौ वर्षको उमेरदेखि नै यही पेसा अङ्गालेको बताउनुभयो । कतै माया पिरतीका, कतै उकाली ओरालीका कतै जीवन र जगतप्रतिको आफ्नो भोगाइका त कतै समसामयिक परिवेशका गीत सहित उहाँले ठट्यौलो पाराको गीत पनि गाउनुभएको थियो । ठट्यौलो पाराको गीत गाएपछि भने आँखामा आसु टल्पलाएका मुहारमा हाँसो छाएको देखिन्थ्यो ।</p><p>यसैबीच मङ्गलेले आधुनिकताको नाममा पश्चिमी संस्कृतिले नेपाली मौलिकतामा ठूलो ठेस पु¥याएको बताउनुभयो । उहाँले गीतको माध्यमबाट गन्धर्वका कथा ब्यथा सुनाउँदै लोक संस्कृतिको जगेर्नामा लाग्न सबै रोल्पाली युवालाई पे्ररित गर्नुभयो ।</p><p><b>गन्धर्वको कथा ब्यथा सारङ्गीले सुन्छ</b></p><p><b>भोको पेट नाङ्गो छाती कैले पूरा हुन्छ</b></p><p><b>बाँच्नै गाह्रो भयो हाम्लाई पिरैपीर बनी</b></p><p><b>सारङ्गीलाई माया गरौँ नेपाली हाँै भनी</b></p><p>बाँकी गीतलाई बीचमै रोकेर मङ्गलेले भन्नुभयो “सारङ्गी, मादल, मुर्चुङ्गा, विनायो, ट्यम्की, सनाही, ख्याम्टा आदि हाम्रा लोकबाजा हुन् तर यिनको बदलामा नेपालीहरु हारमोनियम, गिटार, किबोर्ड, तवला, बिंजु र बाँसुरीको धुनमा रमाउन खोजिरहेका छन् । यसकारण दिनप्रतिदिन देशमा लोकबाजा बजाउने मान्छेको अभाव हुँदै गएको उहाँको बुझाइ छ । त्यसैले लोकबाजाको संरक्षणका लागि सरकारले विशेष पहल गर्नुपर्ने उहाँको सुझाव छ ।</p><p><b>लाहुरे बाका आँगनीमा रोदी गाँउथे पैले</b></p><p><b>सारङ्गी र डम्फू मादल ओझेल प¥यो ऐले ।</b></p><p><b>सम्पत्तिको नाउँमा हाम्रो यै सारङ्गी बाजा</b></p><p><b>बज्नै छाड्यो भन्छन्, सबले गाउँघरमा आज</b></p><p>उहाँका अनुसार पछिल्ला दिनमा एकाध गन्धर्वबाहेक सबैले आफ्नो गाइने पेसालाई छोडिसकेको हुँदा पनि यो पेसा सङ्कटमा पर्दै गएको छ । त्यसैले गाइने दाइको सारङ्गी र गाइने दाइको लोकभाका संरक्षणका लागि सरकारले विशेष पहल गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ छ । -रासस </p>
