खोज

गणेश सिर्पाली/भदौ २, रुकुम । नेपाली नागरिकता वनाउँदा जिल्ला प्रशासनवाटै आमाको नाम छुट्ने गरेको पाईएको छ । 

नागरिकता प्रमाण पत्रमा नाम, जन्मस्थान, स्थायी बासस्थान, जन्ममिति, लिङ्ग, नागरिकता नम्बर, बुवा र आमाको नाम, बंशज, जन्मस्थान, पत्नीको नाम उल्लेख गर्ने ठाउँ छ । 

तर अधिकांश नागरिकतामा बाबुको मात्र नाम ठेगाना उल्लेख गरेर जन्म दिने आमाको नाम उल्लेख भएको देखिदैन् । 

जिल्ला प्रशासन कार्यालयवाट वितरण हुने नेपाली नागरिकतामा आमा नाम छुट्दा महिला हिंसाको स्वरुप देखिने महिला अधिकारकर्मीहरु बताउँछन् । 

काँक्रिका दुर्गा प्रसाद पुनले जिल्ला प्रशासन कार्यालयवाट नेपाली नागरिकताको प्रतिलिपि बनाउनुभयो तर नागरिकतामा भर्नुपर्ने अरु सवै कुरा भरिए पनि जन्मदिने आमाको नाम छुटेको छ । दुर्गा प्रसाद पुनले भन्नुभयो–“आमाको नाम उल्लेखका लागि ठाउँ समेत छ । तर नागरिकतामा आमाको नाममा खाली छ ।” नागरिकतामा आमाको नाम नहदाँ महिला र पुरुषमा असमानता भएको उहाँले बताउनुभयो । 

महिला अधिकारका कुरा संविधानमा उल्लेख गरिएता पनि जिल्ला प्रशासनले यो एउटा हिंसा गरेको महिला अधिकारकर्मीहरुको आरोप छ । गाउँ विकास समितिका सचिवहरुलाई नागरिकताका लागि भरिने फाराममा आमाको नाम पनि उल्लेख गर्ने भनिएता पनि उनीहरुले खाली पठाउँदा नाम उल्लेख गर्न समस्या भएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी बंशीकुमार आचार्यले बताउनुभयो । 

बुवा आमा दुवैको नागरिकताको फोटोकपी ल्याएर आउँदा दुवै जनाको नाम, ठेगाना र नागरिकता नम्बर उल्लेख हुने उहाँले वताउनुभयो । नागरिकता जस्तो महत्वपूण प्रमाणमा महिलाको उपस्थिति छुट्दा अधिकारका कुरा भन्दा व्यवहारमा महिला अधिकारकर्मीहरु लाग्न रुकुमका बृद्ध महिलाहरुको सुझाव छ । 

अहिले महिला पुरुष वरावरि भएकाले दुवैको नाम अनिवार्य उल्लेख गर्नु पर्ने महिला अधिकारकर्मी आशा स्वर्णकारले बताउनुभयो । आमाको नाम लेख्न छुटाउनु गम्भिर भुल भएको उहाँको भनाई छ । 

प्रमुख जिल्ला अधिकारी आचार्यले नागरिकता लिन आउँदा आमा बुवा दुवैको नागरिकता ल्याउन सबैलाई अनुरोध गर्नु भएको छ । “नागरिकता बनाउँन आउँदा बावुको मात्र नागरिकता ल्याएर सेवा ग्राहीहरु आउँछन् प्रमुख जिल्ला अधिकारी आचार्यले भन्नुभयो, “आमाको नागरिकता नल्याउँदा कसरी नाम उल्लेख गर्ने ?” नाम भनेकै आधारमा लेख्दा पछि त्रुटि समेत हुने उहाँको भनाई छ । 

आमा बाबु दुवैको नागरिकता ल्याएर आउँदा दुवै जनाको नाम उल्लेख हुने उहाँले बताउनुभयो । आमाको नामवाट पनि नागरिकता बन्छ भन्ने गाउँमा अझै चेतना नभएको प्रमख जिल्ला अधिकारी आचार्यले भनाई छ ।