भारतीय पक्षले चासो नदिदा २२ वर्ष बितिसक्दा पनि बन्न सकेन कन्चनपुरको नहर,

<p><b>फागुन १३, भीमदत्तनगर |</b> नेपाल–भारत एकीकृत महाकाली सन्धि भएको २२ वर्ष बितिसक्दा पनि सन्धिअनुसार भारतले बनाउनुपर्ने एक हजार २०० मिटर नहर निर्माणमा कुनै चासो देखाएको छैन ।&nbsp;<br></p><p>कञ्चनपुरको भीमदत्तनगरपालिका–९ स्थित नेपालको सीमाक्षेत्रमा पर्ने मटेनासम्म एक हजार २०० मिटर लामो पुल नहर निर्माणको काम भारतले गर्नुपर्ने सन् १९९६ को एकीकृत सन्धिमा उल्लेख गरिएको छ ।&nbsp;</p><p>“महाकाली सन्धिअनुसार भारतले टनकपुरदेखि मटेनासम्म एक हजार २०० मिटर नहर बनाइदिनुपर्ने हो,” महाकाली सिँचाइ आयोजना तेस्रोचरणको कार्यालय भीमदत्तनगरका सिनियर डिभिजनल इन्जिनियर वीरसिंह धामीले भन्नुभयो – “तर भारतले आश्वासन दिए पनि निर्माणका लागि कदम चालेको छैन ।”&nbsp;</p><p>उहाँका अनुसार सरकारले १३ किलोमिटर नहर बनाउँदा भारतले दुई महिनामा सकिने एक हजार २०० मिटर नहर निर्माणका लागि चासो नदिएको हो । “दुवै देशका जलस्रोतका विषयमा बैठक बस्दा भारतले तत्काल बनाउने कुरा त गर्छ,” धामीले भन्नुभयो – “तर नहर निर्माणका सर्वेसम्म गरेको देखिदैन ।” गत माघ २९ गते सन्धि भएको २२ वर्ष पूरा भयो ।&nbsp;</p><p>महाकाली सिँचाइ तेस्रो चरणअन्तर्गत कैलालीको मालाखेतीसम्म १५१ किलोमिटर मूल नहर आगामी सन् २०२२ सम्म पूरा गरिसक्ने स्वीकृत लक्ष्य रहे पनि सिँचाइ नहर निर्माणको काम कछुवागतिमा अघि बढिरहेको छ ।&nbsp;</p><p>आर्थिक वर्ष २०६३÷६४ देखि सिँचाइको नहर निर्माण शुरु भएको थियो । हालसम्म करिब १३ किलोमिटर नहर मात्रै निर्माण भएको छ । “लक्ष्यअनुसार निर्माणको काम निकै कम गतिमा भयो,” धामीले भन्नुभयो – “रणनीतिक महत्वको आयोजनामा सबैको सहयोग आवश्यक पर्छ ।”&nbsp;</p><p>एक सय ५१ किलोमिटर लामो नहर निर्माणका लागि रु २७ अर्ब लागत अनुमान गरिएको छ । करिब एक दशक बित्दा एक अर्ब ६० करोड मात्रै खर्च भएको धामीले जानकारी दिनुभयो ।&nbsp;</p><p>यसमध्ये रु ६० करोड जग्गा मुआब्जामै खर्च भएको थियो ।&nbsp;</p><p>भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल आउनुभएका बेला सिँचाइका लागि दिने भनिएको सहयोगमध्ये रु १६ अर्ब भारतीय एक्जिट बैंकले दिने भनिए पनि सो रकम समेत हालसम्म आएको छैन ।&nbsp;</p><p>“अहिलेसम्म स्वदेशी लगानीमै नहर निर्माण हुँदैछ,” धामीले भन्नुभयो – “केही दिनअघि मात्रै थप १५ किलोमिटर नहर निर्माणको ठेक्का भएर मुआब्जा बाँड्ने प्रक्रिया अघि बढेको छ ।” उक्त नहर निर्माणका लागि तीन वटा समूहमा ठेक्का दिइएको छ भने यसअघि निर्माण भएको नहर हस्तान्तरणको चरणमा रहेको छ ।&nbsp;</p><p>“तेह्र किलोमिटर नहर क्षेत्रमा बनेको मूल नहरसँगै शाखा नहर निर्माणका लागि पनि हामीले सबै प्रक्रिया तयार गरेका छौं,” धामीले भन्नुभयो – “अब सीमाक्षेत्रमा बन्ने नहरका लागि पनि भारतले ढिलाइ गर्नहुन्न ।”&nbsp;</p><p>तेह्र दशमलव ६ मिटर चौडाइको मूल नहर लक्ष्य अनुसारको समयमै पूरा हुने सम्भावना भने न्यून देखिएको छ । अबको तीन वर्षभित्र शुक्लाफाँटा नगरपालिकाको उत्तरमा रहेको फूलेली गाउँसम्म मूल नहर पुग्ने धामीले बताउनुभयो । आयोजना अन्तर्गतको नहर निर्माण भए कैलालीको मालाखेती र कञ्चनपुरको पूरै क्षेत्रफल गरी ३३ हजार ५२० हेक्टर जमिनमा सिँचाइ हुनेछ । पहिलो र दोस्रो चरणबाट कञ्चनपुरमा ११ हजार ७ सय हेक्टर जमिनमा सिञ्चित भएको छ । रासस</p><div><br></div>