खोज

कात्तिक २२, काठमाडौँ । खगोलविद्हरुले पृथ्वीको सबैभन्दा नजिकको ब्ल्याक होल फेला पारेको शुक्रबार घोषणा गरेका छन् । एनएसएफको नोयरल्याबद्वारा सञ्चालित अन्तरराष्ट्रिय जेमिनी अब्जर्भेटरी प्रयोग गरी उक्त ब्ल्याक होल भेटिएको हो ।

हाम्रो सूर्यको भन्दा १० गुणा ठूलो ब्ल्याक होल पृथ्वीबाट १,५६० प्रकाश वर्ष मात्र टाढा रहेको एउटा नयाँ अध्ययनले देखाएको छ। त्यो अघिल्लो निकटता चर्चित ब्ल्याक होल भन्दा लगभग दोब्बर नजिक भएको स्पेस डटकमले रिपोर्ट गरेको छ।

यस ब्ल्याक होललाई  गैया BH1 (Gaia BH1) नाम दिइएको छ, जुन बाइनरी सिस्टममा छ, जसको अन्य सदस्य एक सूर्यजस्तो तारा छ । यो ब्ल्याक होल लगभग त्यति नै टाढा छ जती पृथ्वी र सूर्य बीचको दुरी छ जसले यसलाई थप विशेष बनाउँछ । दोस्रो सबैभन्दा नजिकको ब्ल्याक होल लगभग ३००० प्रकाश वर्ष टाढा छ ।

म्यासाचुसेट्समा हार्वर्ड–स्मिथसोनियन सेन्टर फर एस्ट्रोफिजिक्स र म्याक्स प्लेङ्क इन्स्टिच्युट फर एस्ट्रोनोमीका अध्ययनका प्रमुख लेखर करिम अल बद्रीले भने, ‘जहाँ सूर्य छ, त्यहाँ ब्ल्याक होल मान्नुहोस् र जहाँ पृथ्वी छ त्यसलाई तारा मान्नुहोस्, तपाईंले यस्तै सिस्टम पाउनुहुनेछ ।  यस्तो सिस्टम भेटियो भनेर पहिले पनि दाबी गरिएको छ तर पछि यी सबैलाई खण्डन गरियो ।’

उनले थपे, ‘पहिलो पटक हाम्रो ग्यालेक्सीमा तारकीय द्रव्यमानको ब्ल्याक होलको वरिपरि फराकिलो कक्षमा रहेको सूर्यजस्तो तारा पत्ता लागेको छ ।’

जेमिनी टेलिस्कोपले पत्ता लाग्यो ब्ल्याक होल

ब्ल्याक होलको नजिक रहेको यो ताराले यसले परिक्रमा गरिरहेको छ । खगोलविद्हरूले ब्ल्याक होलसँग यसको गतिको अवलोकन गर्नका लागि हवाईमा स्थित जेमिनी उत्तरी टेलिस्कोपको प्रयोग गरे जुन जेमिनी अब्जरभेटरीको जुम्ल्याहा दुरबिन हो । टोलीले पहिलो पटक युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सीको गाया अन्तरिक्ष यानबाट प्राप्त डाटा विश्लेषण गरेर ब्ल्याक होलको उपस्थिति पहिचान गर्‍यो । त्यसपछि जेमिनी नर्थमा जेमिनी मल्टी–अब्जेक्ट स्पेक्ट्रोग्राफ उपकारको प्रयोग गरेर ब्ल्याक होलको पहिचान गरियो ।