खोज

नरी बडु/ असोज २८, बैतडी । पहिरोले पुरिएर बन्जड बनेको जग्गामा स्थानीय महिलाहरुले उखु खेती गरि हरियो बनाएका छन् । बैतडीको गोकुलेश्वर १ बांगाबगरका बासिन्दाले पहिरो आएर बगर बनेको जग्गामा सामुहिक रुपमा उखु खेती गरेका हुन ।

७ वर्षदेखि ढुंगा बालुवा जम्मा भएको ४० रोपनी जग्गामा स्थानीय २५ जना महिलाहरु मिलेर सामुहिक उखु खेती गरेका हुन । ०६४ सालदेखि पुरिएको जग्गामा अन्य बाली उत्पादन हुन नसक्ने अवस्था भएकाले ६ वर्षयता बाँझो बनेको थियो ।

बैतडीको गोकुलेश्वर १ बांगागबरमा पहिरोले पुरिएको भागमा स्थानीय महिलाहरुले सामुहिक रुपमा लगाएको उखु । तस्बिर :नरी बडु 

निरन्तरको पहिरोले करीब ५ सय रोपनी बढी जग्गा बाझो बनाई सेकेको छ । यक्त जमिनमध्ये पहिलो पटक यो सिजनमा ४० रोपनीमा उखु लगाएको स्थानीयले बताए ।

‘वर्षेनी आउने पहिरोले घर आगनमा बालुवा आउन थालेको छ ।’ स्थानीय निर्मला साउदले भनिन्, ‘उखुले बालुवा र माटो बग्नेक्रम रोक्ने संगै आम्दानीपनि दिने भएकाले यो विकल्प रोजेका हौं ।’ उनले भनिन् ।
१५ परिवारको क्षति भएको जग्गामा २५ जना मिलेर सामुहिक गरेका हुन । उक्त व्यक्तिहरुले ४ वर्षसम्म सामुहिक रुपमा खेती गर्ने सहमति
गरेका छन् । ‘सबैले मिलेर काम गर्ने र बराबर लाभ बाड्ने सहमति गरेका छौं ।’ स्थानीय जानकी साउदले भनिन्, ‘४ वर्षपछि जग्गाको अवस्था सुधार भए सम्बन्धित जग्गा धनीलाई फिर्ता दिईनेछ ।’

दुई वर्षदेखि रेडक्रस बैतडी र मर्सिकोर नेपालले यो गाँउमा आर्थिक विकास मार्फत विपद् जोखिम ब्यवस्थापन परियोजना संचालन गरेको छ ।
परियोजनाले महिलाहरुको सक्रियता बढाएर विपद्को जोखिम कम हुने र आम्दानी बढाउन बीउ, मल, बिषादी, पाईप लगायतका बस्तुमा दुई लाख बढी खर्च भएको स्थानीय विपद् ब्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष महादेव साउदले बताए ।

सामान्य वर्षाले समेत पहिरो खस्ने हुदा माटोले उखु पुरिने समस्या निम्तिएको स्थानीयले बताए ।
लेदो बगिरहेने समस्याबाट उखु बाली जोगाउन पहिरोको निकास बनाएका छन् । अबका दिनमा उखुको बाली बिमा गरेर जोखिम कम गर्ने योजना बनाएको स्थानीयले बताए ।

खाद्याबाली उत्पादन हुन नसक्ने जग्गामा नगदे बाली फष्टाएपछि सधैं राहत र क्षतिपुर्ति माग्न प्रशासन र जिविस धाउन नपर्ने अवस्था नरहेको स्थानीयले बताए । ‘खेत बाझो भयो भन्दै क्षतिपुर्तिका लागि धेरै निकाय धायौं ।’ स्थानीय तेजसिंह साउदले भने, ‘पहिलो वर्षमै दोब्बर बढी आम्दानी हुने आशा छ ।’ उत्पादित उखुबाट यो वर्ष उनीहरुले ४ लाख आम्दानी हुने अनुमान गरेका छन् । स्थानीयले नदी र पहिरो छेउका अन्य ठाउमा पनि माटो अनुसारको खेती गर्न सुझाएका छन् ।

०६४ साल देखि निरन्तर गईरहेको पहिरोले आधा गाउ डुबाईसकेको छ । त्यसले २० घर अति जोखिममा परेका छन् । पहिलो वर्ष ०६४ मा २ घर सहित ३ सय रोपनी खेत पुरै पुरेको थियो । ०६८ मा ठूलो भाग खसेपछि ७ घर पुरिएको र ३५ परिवार विस्थापित भएका थिए । गतवर्ष तीन घर आधा पुरिएका थिए ।