ज्युँदै सधैका लागि बिदा माग्दै, आफ्नो कात्रो आफै किन्दै

<p>प्रेम सुनार | साउन १२, गुल्मी | ‘ ल है मेरो राखन धरान बुझ बुहारी, अरु मैले केहि राखेकी छैन । यिनै सुनका गहना हुन ।&nbsp; यो मध्ये एक एक तोला सुनका गहना&nbsp; दुई वटी नातिनीलाई दिनु अरु तिनै भाईका परिवारलाई बराबरी बाँडि दिनु’–यसो भन्दै&nbsp; विदा मागिन कान्छि बुहारी रविना सुवानी संग सउदी अरवमा हज गर्न&nbsp; जाने गुल्मी तम्घासकी ६४ वर्षिया&nbsp; खातिजा बेगम सुवानीले ।<br></p><p>मुस्लीम समुदायको यो कस्तो रोचक र अनौठो&nbsp; प्रचलन ? ज्युँदै परिवार संग सधैका लागि बिदाई र हाँसी हाँसी स्र्वग जाने उत्साह ?&nbsp; हिजो सुक्रवार&nbsp; सउँदी अरवको मक्का मदिनामा हज गर्न&nbsp; यहाँबाट प्रस्थान गरेकी सुवानी र उनका जेठा छोरा रजिउल्ला मियाँले आफ्नो कात्रो&nbsp; ( मृत्यु हुँदा छोप्ने सेतो कपडा )&nbsp; आफै किनेर त्यस तर्फ लागेका छन ।</p><p>गुल्मीका ईस्लाम धर्म गुरु अनिष सुवानीका अनुसार स्वर्ग जाने आठ भाग मध्ये १ भाग सउदीको मक्का मस्जीद मानिन्छ ।&nbsp; त्यहाँ मरे पछि आफुले&nbsp; ठुलो पुण्य कमाएको ठानिन्छ । हज गर्न&nbsp; जाने लिष्टमा आफ्नो नाम परेपछि स्वर्गबाट खोजी भएको शौभाग्यशाली पात्र मानिन्छ र गर्वले गद्गद् भईन्छ ।</p><p>परिवारका अन्य सदस्यहरुलाई सम्पुर्ण धन सम्पत्ती , लेनदेन हिसाव किताव सवै&nbsp; बुझाएर विदा लिईन्छ । सुवानीकी कान्छि बुहारी रविन सुवानीले गला अवरुद्ध पार्दै भनिन–‘ सासुले अरु कुरा त छोरालाई बुझाउनु भए होला ,&nbsp; तर गरगहना निकालेर मलाई&nbsp; दिनु भयो र भन्नु भयो, एक एक तोला&nbsp; यो सनु चाँही जसरी पनि मेरा दुईटी नातिनीलाई दिनु, अरु तिनै भाईलाई बराबरी बाँडी दिनु ।’</p><p>हिजो विदा हुने वेलामा सुवानीले बुहारी सहित सवै संग&nbsp; विा माग्दै भन्दै थिईन–‘ मैले कुनै नराम्रो बोलेको र त्यस्तो गलत ब्यवहार देखाएको भए मलाई माफ गर्नु , राम्रो संग बस्नु । उनले रुँदै र सवैलाई अंगालो हाल्दै भनिन–‘ यो दुनियाँमा कसैले कसै प्रति नराम्रो नगर्नु ।’</p><p><img src="http://sajhasabal.com/uploads/posts/8a3b1f9b247c3e3f45ff88b9080020171532766819.jpg" style="width: 1000px;"><br></p><p>अर्घाखाँचीबाट २०४४ साल कार्तिक ४ गते तिन जना नावालक छोराहरु बोकेर तम्घासमा चुराको ब्यापार गर्न आएकी सुवानीको त्यति बेलाको कष्टकर जिवन भोगाई सम्झेर अहिले पनि रुन्छिन तम्घास भिमचोककी&nbsp; तत्कालिन घरवेटी ९४ वर्षिया बृद्धा खिमकुमारी श्रेष्ठ ।</p><p>सवै संग विदा भई सकेपछि उनै घरबेटी श्रेष्ठकहाँ विदा माग्न गईन सुवानी र धिक पुग्ने गरी उनै संग अंगालो मारेर रोईन । भनिन–‘ आमा विदा हुन्छ, आशिवार्द दिनुस ।&nbsp; अव मेरा छोरा छोरी, सवैको हेरविचार गर्ने जिम्मा तपाईको ।&nbsp; उनले त्यसो भन्न साथ– बृद्ध श्रेष्ठले भक्कानो छाड्दै&nbsp; भनिन–‘हे.. मेरा बा…. म पो कति दिन बाँचुँला र …? ’</p><p>हजको अर्को नाम ज्युँदै स्वर्ग र सधैका लागि विदा&nbsp; माग्ने मुस्लीम समुदाय भित्रको&nbsp; यो अनौठो प्रचलन बुझेका&nbsp; हिन्दु र बौद्ध धर्मलम्मीहरुले हिजो&nbsp; रुँदै विदाई गरेको समाचार&nbsp; भ्याईरल भयो र नेपालको साम्प्रदायिक सत्भावको गतिलो उदाहरण भएको प्रतिकृया आई रहेको छ ।</p><p>सुवानीका कान्छा छोरा अञ्जुम सुवानी भन्छन–‘ आमा र दाजुले सवै श्री–सम्पत्ती बुझाएर जानु भएको छ । ऋण धन सवै बुझाएर जाने हाम्रो प्रचलन अनुसार सवै काम भएको छ । ’</p><p>&nbsp;अर्घाखाँचीबाट तम्घास आउँदा साँघुरो कच्ची र चिसो कोठामा तिन भाई छोराहरु हुर्काउँदाका दिनहरु सम्झीदै हजका लागि हिडेका&nbsp; आमा छोरा दुवै भक्कानिए ।</p><p>आफ्नै पौरखले बनाएको चार तले पक्की भवन&nbsp; सुवानीले तल&nbsp; ओर्लेपछि फर्केर हेदै भक्कानिदै गरेको दृश्यले अरुलाई थप भावुक पारेको थियो । त्यस&nbsp; धर्म गुरु&nbsp; अनिष सुवानीका अनुसार ईस्लाम धर्मले कसैको एक सुको ऋण नखाई मर्नु भन्छ ।</p><p>हज गर्न जानु पुर्व पहिला साहु बुझाईन्छ ।&nbsp; त्यस पछि मात्र हिन्दुहरुले भन्ने गरेको कात्रो अर्थात सेतो कपडा किनिन्छ&nbsp; । जसलाई त्यस समुदायले ‘एहराम’ भन्छ र त्यसैमा त्यहाँ&nbsp; पुजा गरिन्छ ।&nbsp; उनले भने–‘ बाँच्न त त्यहाँ गएका मध्ये धेरै जना बाँचेर आउँछन । तर आफ्नो मृत्यु आफैले निश्चित जस्तै&nbsp; ठानेर जाने गर्दछन ।’</p><p>उनका अनुसार अपार भिड र मस्जीद भित्रको दौडधुपले हज गर्न जानेहरु केहि मर्ने गर्दछन । गत वर्ष दुई जनाको मृत्यु भएको थियो । सुवानी परिवार पनि सकुशल आउने कुरामा&nbsp; ढुक्क छन सवै जना तर औपचारिक रुपमा&nbsp; सधैका लागि सम्वन्धितले सधैका लागि&nbsp; विदा माग्ने र आफन्तले विदाई गर्ने प्रचलन अनुसार हिजो भव्य भोज–भतेरका साथ उनिहरुको शव्दमा अन्तिम विदाई गरिएको थियो ।</p><p>कस्तो अनौठो ? आफ्नो मृत्यु आफैद्धारा एक प्रकारले घोषणा । आफैले खाएको ऋण आफैले तिरेर विदा माग्ने । कुनै गल्ती कम्जोरी आफुबाट भएको भए सवैबाट क्षमा&nbsp; मागेर विदावारी हुने । आफ्नो कात्रो आफैले किन्ने । मुस्लीम समुदायको यस्तो रोचक प्रचलन नयाँ पिढीले बुझ्न जरुरी&nbsp; देखेर यो खवर हामीले पस्केका हौ ।</p>