लागूऔषध दुव्र्यसनीमा फस्दै बाँकेका किशोरीहरु

<p><b>काशीराम शर्मा | भदौ २, बाँके |</b> छोराहरु मात्र लागूऔषध दुव्र्यसनीमा फस्छन् भन्दै कतै तपाइँले उनीहरुको आनीबानीका बारेमा चासो दिने तर छोरीहरुको आनीबानीका बारेमा शङ्का नै नगर्ने त गर्नुभएको छैन ? यदि त्यस्तो हो भने तपाइँमाथि कुनै पनि बेला पछुताउनु पर्ने अवस्थामा आइलाग्न सक्छ ।&nbsp;<br></p><p>बाँकेमा पुरुषमात्र होइन, महिला पनि लागूऔषधको दुव्र्यसनीमा फसेका थुप्रै उदाहरण छन् । अझ कक्षा ८ देखि दश जोड दुईमा अध्ययन गर्ने किशोरी त झनै लागूऔषधको उच्च जोखिममा रहेको पाइएको छ । बाँकेमा कडा खालको लागूऔषध प्रयोगकर्ताको सङ्ख्या करीब एक हजारको हाराहारीमा रहेको अनुमान गरिएको छ ।&nbsp;</p><p>ग्रामीण क्षेत्रबाट शहर आउने किशोरकिशोरी सङ्गतका कारण लागूऔषध दुव्र्यसनमा फस्ने गरेको पाइन्छ । लागूऔषध दुव्र्यसनमा पसेसँगै आर्थिक जोहो गर्नकै लागि कतिपय किशोरी यौन पेशामा समाहित हुने गरेको लागूऔषधविरुद्ध काम गर्दै आएको संस्था साहारा हाउस नेपालगञ्जले जनाएको छ ।&nbsp;</p><p>साहारा हाउस नेपालगञ्जका कार्यकारी प्रमुख अभिराज क्षेत्रीले भन्नुभयो, “कलिलो उमेरका किशोरी लागूऔषधका प्रयोगकर्ता बनेका छन् । यो सङ्ख्या बढ्दो क्रममा रहेकाले चिन्ता उत्पन्न भएको छ ।” बाँकेमा कति जना लागूऔषध दुव्र्यसनी छन् र तीमध्ये युवती कति छन् भन्ने आधिकारिक तथ्याङ्क नभएको क्षेत्रीले बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p>निम्न आर्थिक अवस्थादेखि सम्पन्न घरका किशोरी लागूऔषध दुव्र्यसनमा फस्ने गरेको पाइएको छ । दुव्र्यसनीमा फसेपछि त्यसबाट मुक्ति पाउनका लागि उपचार विधि अपनाउनेमा युवा धेरै छन् । युवतीको सङ्ख्या अति कम छ । पुनःस्थापना केन्द्र र अन्य उपचार विधि अपनाउने आफू दुव्र्यसनी भएको पोल खुल्ने डरका कारण युवती आउन नमान्ने गरेको क्षेत्रीले बताउनुभयो ।&nbsp;</p><p>अर्काको देखासिकी, प्रेम सम्बन्ध र लागूऔषधको सहज उपलब्धताका कारण किशोरीहरु दुव्र्यसनीमा फस्ने गरेका छन् । कार्यकारी प्रमुख क्षेत्रीले भन्नुभयो, “यो समस्या दिनानुदिन बढ्दै गएको छ । चाँडो समाधान गर्न सकिएन भने छोराछोरी बाहिर जाँदा होस् वा विद्यालय जाँदा अभिभावकसँगै जानुपर्ने अवस्था आउन सक्छ ।”&nbsp;</p><p>दुव्र्यसनमा फसेका पुरुषलाई आवासीयरुपमै राखेर दुव्र्यसनमुक्त गर्न नेपालगञ्जमा पुनःस्थापना केन्द्र सञ्चालनमा रहेका छन् । तर महिलालाई भने पोखरा र काठमाडौँ पठाउनुपर्ने बाध्यता छ । हालसम्म त्यसरी सुधार गृहमा पठाइएका महिलाको सङ्ख्या अत्यन्तै न्यून रहेको पाइन्छ ।&nbsp;</p><p>“लागूऔषध दुव्र्यसन अहिलेको ज्वलन्त समस्या नै हो । लागूऔषध दुव्र्यसन कम गर्न सरकारसँग कुनै ठोस नीति र योजना छैन”, कार्यकारी प्रमुख क्षेत्रीले भन्नुभयो, “अहिलेको नीतिले थामथुम पार्ने मात्रै हो, यो प्रभावकारी हुन सकेको छैन । सरकारले नै यस विषयमा विस्तृत योजनाका साथ अघि बढ्नुपर्छ ।”&nbsp;</p><p>बाँकेका प्रहरी प्रमुख एवं प्रहरी उपरीक्षक अरुण पौडेलले प्रहरी हिरासतमा रहेका थुनुवामध्ये करीब ७० प्रतिशत लागूऔषध ओसारपसार र प्रयोगकर्ता नै रहेको जानकारी दिनुभयो । यसले पनि जिल्लामा लागूऔषधको ओसारपसारसँगै प्रयोगकर्ताको सङ्ख्यामा उच्च वृद्धि हुने गरेको पाइन्छ । “उमेर समूहका आधारमा पनि लागूऔषध सेवन गर्ने र विस्तारै ओसारपसारमा संलग्न हुनेमा किशोरकिशोरीको सङ्ख्या उच्च देखिएको छ”, प्रहरी उपरीक्षक पौडेलले भन्नुभयो, “हामी यसको न्यूनीकरणका लागि कार्ययोजना बनाएरै अघि बढिरहेका छौँ । शुरुवातमा सचेतनामूलक काम गरिरहेका छौँ ।”&nbsp;</p><p>लागूऔषधको कारोवारको केन्द्रका रुपमा पनि बाँके जिल्लालाई प्रयोग गर्न थालिएको छ । नेपाल–भारत सीमानाका हुँदै कर्णाली प्रदेशका पहाडी जिल्लामा समेत लागूऔषध ओसारपसार हुने गर्छ । लागूऔषध कारोवार र प्रयोगकर्ता हप्तैपिच्छे पक्राउ पर्ने गरे पनि यो क्रम भने रोकिएको छैन । रासस</p>